محمد مهدى ملايرى
294
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
« كتاب ارسال ملك الروّم الفلاسفه الى ملك الفرس يسأله عن اشياء من الحكمة » « * » از اين كتاب جز همين نام اثر ديگرى در جاى ديگر به دست نيامده . در زمان خسرو انوشروان چند تن از فيلسوفان نسطورى تابع مدارس يونانى بهسبب ناايمنى كه در قلمرو روم احساس مىكردند به دربار انوشروان پناه آوردند و مدتى هم در ايران ماندند و سپس به ميهن خويش بازگشتند . آيا مىتوان احتمال داد كه اين كتاب با اين واقعه ارتباطى داشته باشد ؟ . « كتاب ما امر اردشير باستخراجه من جزائن المكتب التى وضعها الحكماء فى التدبير » « * * » چنان كه از عنوانى كه ابن نديم ذكر كرده پيداست اين كتاب مجموعهاى بوده از سخنان حكيمانه از حكما و دانايان مختلف كه در مقدمهء آنكه شايد براى كسب اهميت بيشتر ، جمعآورى آن را به فرمان اردشير منسوب داشتهاند ، و شايد همچنين بوده و اين كتاب منتخباتى از حكمتهاى پيشينيان قبل از دوران ساسانى بوده است . از اين كتاب هم آثارى در دست نيست . « كتاب سكر بن مرديود لهر مزبن كسرى و رسالة كسرى الى جواسب و جوابها » اين كتاب مجموعهاى بوده شامل دو رساله يكى نامهاى كه يكى از موبدان يا يكى از حكماى دوران هرمز پسر انوشيروان به او نوشته بوده و ديگرى رسالهاى بوده است شامل پرسش و پاسخى از خسرو ، كه ممكن است خسرو انوشيروان يا خسرو پرويز باشد ، با يكى
--> ( * ) . كتاب فرستادن پادشاه روم فيلسوفان را نزد پادشاه ايران و پرسش وى از او دربارهء مطالبى از حكمت ( * * ) . كتاب آنچه به فرمان اردشير از كتابخانههايى حكما در تدبير پرداخته بودند استخراج شده