اخير به تحقيق آقاى دكتر عباس احسان استاد دانشگاه امريكائى بيروت با اعتماد به نسخه « الغرة » و با مقابله با نسخه‌هاى ديگر با مقدمه و تعليقات سودمند در بيروت به چاپ رسيده است . « 1 » « عهد اردشير » شامل دستورالعمل‌هايى بوده كه اردشير مؤسس دولت ساسانى براى راهنمايى فرزند و جانشين خودش شاپور و شاهان بعد از او نوشته ، و علاوه بر مطالبى در اخلاق و حسن سلوك متضمن دستورهايى در امر كشوردارى و اداره امور دولت و طرز رفتار با كارگزاران و طبقات مختلف مردم نيز بوده ، و به همين جهت بايد در بررسى آثار مربوط به آيين كشوردارى و نظام ادارى عصر ساسانى هم با دقت مورد مطالعه و تحقيق قرار گيرد . از اوصافى كه دربارهء اين « عهد » در مآخذ اسلامى متأثر از منابع ساسانى ديده مىشود چنين برمىآيد كه اين « عهد » كه منسوب به مؤسس دودمان ساسانى بوده در تمام دوران طولانى سلطنت اين خاندان براى تمام شاهان همچون قانون اساسى مملكت محترم و واجب الاتباع بوده ، به‌طورى كه تخطى از آن حتى براى پادشاهان هم گناهى نابخشودنى به‌شمار مىرفته . در نامهء تنسر كه از اسناد مهم دورهء ساسانى است دربارهء اين كتاب در يك جا چنين آمده : « شهنشاه در وصيتى كه فرمود اين باب به استقصا نوشته‌اند كه جهالت پادشاه و بىخبر بودن از احوال مردم درى از فساد است » . « 2 » و ابو حنيفهء دينورى در سرگذشت اردشير نوشته است : « او كسى است كه آيين پادشاهان را تكميل كرد و درجات را مرتب نمود و سيرتها را استوار ساخت و امور را از كوچك و بزرگ زير نظر گرفت و بدين‌سان هرچيز را به‌جاى خود نهاد و عهد معروف خود را به پادشاهان بنوشت و ايشان امتثال امر كردند و آن را به گردن گرفتند و به حفظ كردن و عمل نمودن به آن تبرك مىجستند ، و آن را درس و نصب العين خويش قرار دادند » . « 3 » اين كتاب

--> ( 1 ) . عنوان اين كتاب چنين است : « عهد اردشير ، حققه و قدم له الدكتور احسان عباس ، دار صادر ، بيروت 1387 هجرى - 1967 ميلادى » . ( 2 ) . نامهء تنسر ، چاپ مينوى ، ص 25 و همچنين مراجعه شود به حواشى آقاى مينوى در صفحات 61 - 60 . ( 3 ) . الاخبار الطوال ، ص 45 .