مسكويه روايت شده و اخيرا نيز به چاپ رسيده . و آن كتابى است كه در فارسى به نام « جاودان خرد » معروف بوده و در عربى هم به همين نام خوانده شده ، و اخيرا مصحح و ناشر آن اين نام فارسى را به « الحكمه الخالدة » ترجمه نموده است . در مقدمه اين كتاب كه ابن مسكويه آن را روايت كرده عبارتى است كه ترجمه فارسى آن چنين است : « كتاب جاودان خرد مشتمل بر حكمت ايرانيان و هند و عرب و روم كه آن را هوشنگ شاه همچون وصيت به جانشين خود برجاى گذاشت و آن را گنجور پسر اسفنديار وزير پادشاه ايرانشهر از زبان قديم به زبان فارسى برگرداند و حسن بن سهل برادر فضل بن سهل ذو الرياستين آن را به عربى ترجمه كرد و احمد بن محمد مسكويه آن را تمام نمود . « 1 » على پسر زياد تميمى ابو الحسن على بن زياد تميمى نيز در علم نجوم از عالمان به نام و از مترجمان كتب فارسى در اين فن بوده است . يكى از كتابهايى كه در اين علم از فارسى ترجمه كرده و خبر آن به ما رسيده كتاب زيج بزرگ بوده است كه به نامهاى « زيج شاه » و « زيج شهريار » خوانده شده « 2 » ، و زيج رسمى ايران در دوره ساسانى و مصدر احكام و اصول گاه‌شمارى ايرانى بوده است . اين كتاب مهمترين كتابى بوده كه دربارهء علم نجوم و گاه‌شمارى از زبان فارسى به عربى ترجمه شده و در قرنهاى نخستين اسلامى و تا مدتى پس از آن مرجع و مستند علماى اسلامى بوده است . در توصيف اين زيج ابن نديم شرح نسبتا مفصلى از كتاب اختلاف الزيجات تأليف ابو معشر فلكى دانشمند معروف علم نجوم و فلك نقل كرده است كه دلالت بر اهميت و منزلت اين كتاب در نزد علماى فلك و به‌خصوص در نظر ابو معشر دارد .

--> ( 1 ) . الحكمه الخالده ( جاودان خرد ) تحقيق عبد الرحمن بدوى ، مكتبه النهضه ، مصر 1952 ، ص 3 ، پس از ديباچه . دربارهء اين كتاب تفصيل بيشترى در فصلهاى بعد خواهد آمد . ( 2 ) . الفهرست ، ص 242 .