تحول و پيشرفت ادبيات عرب در دورهء عباسى ، داراى اهميت فراوان و شايسته جستجو و پژوهش دقيق است . آنچه در اين فصل به‌نظر خواننده مىرسد صورتى است از نام و آثار كسانى كه در منابع تاريخى و ادبى عرب به مناسبتى از آنها به‌عنوان مترجم كتابهاى فارسى ياد شده است ؛ از اين عده بعضى به‌عنوان مترجمين حرفه‌اى شناخته شده‌اند يعنى كسانى كه كار آنها ترجمه بوده و بيش از چند كتاب و نوشته ايرانى را به زبان عربى برگردانده‌اند ، و برخى ديگر كسانى بوده‌اند كه به ذوق و سليقه شخصى خود به ترجمه يك يا چند كتاب پرداخته‌اند . البته آنچه در اينجا ذكر مىشود نتيجهء يك تحقيق نهايى مبتنى بر استقراء كامل از نام همهء مترجمان و همهء آثار ترجمه شده از فارسى نيست ، بلكه صورتى است از آنچه نويسنده اين سطور در طى مطالعات خود بدان برخورده و يادداشت كرده است ، و اميد است كسانى كه در اين رشته به تحقيق و پژوهش مىپردازند در آينده آن را تكميل نمايند . چون مهمترين مآخذ تاريخى كه در آن نامى و صورتى از مترجمين پهلوى ذكر شده كتاب فهرست تأليف ابن نديم است ، بنابراين ما هم اين‌صورت را نخست با معرفى كسانى كه نام آنها در اين فهرست ذكر شده آغاز مىكنيم و آنگاه به معرفى كسانى كه نام آنها در مآخذ ديگر تاريخى آمده است مىپردازيم . صورتى كه ابن النديم در فهرست آورده در كتاب فهرست زير عنوان : « نام مترجمان از فارسى به عربى « 1 » صورتى شامل شانزده نام ذكر شده كه يكى از آنها يعنى نوبخت نام خاندانى است كه بيشتر افراد آنها از مترجمين فارسى به عربى بوده‌اند . اين صورت بدين ترتيب است :

--> ( 1 ) . الفهرست ، ص 244 .