ادبيات ساسانى در ادبيات عربى كه اجمالا بدان اشاره رفت پرتوى بر راههاى تحقيق در اين زمينه خواهد افكند كه با راهنمايى آن مىتوان به نتايج بسيار نيكى رسيد . چند نكته درخور بررسى تاكنون سخن ما به‌طور كلى دربارهء ادبيات عربى عصر عباسى و اهميت آن از لحاظ تحقيق دربارهء آثار ادبى دورهء ساسانى بود . اكنون براى توضيح بيشتر بايد اين مطلب را هم اضافه كنيم كه در مجموعهء ادبيات و فرهنگ عصر عباسى همه اقسام و همه دوره‌هاى آن از اين نظر يكسان نيستند ، بلكه بعضى قسمت‌هاى آن اهميت بيشتر و بعضى اهميت كمترى دارند ، و به اين جهت ضرورت دارد كه اين مسأله نيز در نظر باشد تا بتوان موارد صحيح تحقيق و راهنمايى را كه بهتر به مقصود مىرسانند مشخص ساخت . مثلا همان‌طور كه در سير ادبيات ساسانى در ادبيات عرب ديديم كه هرقدر زمان جلوتر آمده و از دوران ترجمه دور تر شده به تدريج آثار ايرانى آنها كم‌رنگتر و شكل عربى در آنها نمايان‌تر شده است ، و به‌همين جهت هرقدر منابع ادبى قديمتر و به دوران ترجمه نزديك‌تر باشند براى كار ما مهمتر و با ارزشترند . به‌همين‌گونه هم بعضى رشته‌هاى ادبى و بعضى از مظاهر فرهنگ و تمدن عصر عباسى نيز براى كار ما اهميت بيشترى دارند ، و شايد بهتر باشد كه اين موضوع را هم با ذكر چند مثال روشنتر سازيم . در ادبيات عصر عباسى گاهى به رشته‌هايى برمىخوريم كه در ادبيات قديم عرب به هيچ‌وجه سابقه نداشته و براى نخستين بار در ادبيات اين زبان جلوه مىكند . تحقيق در اين رشته‌ها و به‌خصوص اگر به نخستين اثرى كه در عربى بوجود آمده دست يابيم غالبا ما را به ادبيات ايرانى و دورهء ساسانى مىكشاند . روشى كه اينوسترانزف « 1 » خاورشناس دانشمند روسى در مقالهء « سنّت ادب

--> ( 1 ) . توضيح مربوط به اينوسترانزف از صفحه 115 - گفتار چهارم .