محمد مهدى ملايرى
47
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
گفتار دوّم دل ايرانشهر دل ايرانشهر در نوشتههاى قديم اسلامى : ( ابن خردادبه - قدامة بن جعفر - مسعودى ) * دل ايرانشهر در نوشتهء ابن رسته * سنجشى بين آن و آنچه در بندهش آمده * روايت ياقوت دربارهء دل ايرانشهر . دل ايرانشهر در نوشتههاى ابن خردادبه و قدامة بن جعفر و مسعودى در نخستين كتابهايى كه در زبان عربى در دانش جغرافيا تأليف شده ، سرزمينى را كه امروز با كمى اختلاف در حدومرز آن ، عراق مىخوانند ، سواد و دل ايرانشهر خواندهاند . ابن خردادبه كه كتاب « المسالك و الممالك » او قديمىترين كتاب در اين رشته است و به احتمال زياد تاليف آن به سال 232 هجرى مىرسد ، و پس از اين دربارهء او گفتارى خواهد آمد ، پس از مقدمهاى كوتاه در وصف زمين و اشارهاى گذرا به تقسيمات جغرافيائى آن و ذكر قبلهء مناطق مختلف معموره نسبت به جهات چهارگانه كعبه ، كتاب خود را با عنوان