محمد مهدى ملايرى

363

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

برابر ابلّه قرار داشت فرود آيد « 1 » . در روايتى هم كه ياقوت نقل كرده آمده كه چون سعد بن ابى وقاص در سرزمين حيره به پيروزى رسيد عمر به او نامه كرد كه عتبة بن غزوان را به سرزمين هند ( ارض الهند ) بفرست . . . و ابلّه در آن روزگار ارض الهند ناميده مىشد « 2 » . ابلّه بندرى نظامى و جنگى بندر ابلّه گذشته از اهميت بازرگانى آن از لحاظ نظامى نيز داراى اهميت فراوان بود و در دنياى قديم نام و آوازه‌اى داشت ، زيرا هم پايگاه نيروى دريايى ايران در درياى جنوب بود ، و هم نگهبانى و حفظ امنيت راههاى كاروان‌رو زمينى را كه به آنجا مىپيوست بر عهده داشت . و همين وظيفه كه نگاهبانى از مال و خواستهء فراوانى هم كه به صورت كالا يا به صورتهاى ديگر در اين بندر همواره انباشته بود جزيى از آن بود ايجاب مىكرد كه يك نيروى رزمى زمينى هم پيوسته در آنجا آمادهء كارزار باشد تا هم اين بندر را از دستبرد دزدان و غارتگران صحرايى مصون بدارد و هم اگر دشمنى از راه دريا آهنگ كشور كرد در همانجا راه را بر او ببندند ، زيرا اين بندر دروازهء تيسفون پايتخت دولت ايران و مرز دريايى آنجا بود . در آن هنگام كه هنوز ماندابهاى جنوب عراق ( - بطايح ) به وجود نيامده و دجله را كور نكرده بود ، اين بندر از راه آبى دجله مستقيما به تيسفون مىپيوست ، و اگر دشمنى از راه دريا به قصد راه‌يابى به پايتخت اين كشور از اين راه آهنگ آنجا مىكرد مىبايستى در همين‌جا متوقف گردد . نام اين بندر را در لشكركشى دريايى ايران به يمن در

--> ( 1 ) . . . . ابعث الى فرج الهند رجلا ترضاه يكون بحياله و يكون ردءا لك من شئى ان اتاك من تلك التّخوم فبعث المغيرة بن شعبة فى خمس مائة فكان بحيال الأبلّة من ارض العرب ( طبرى 1 / 2223 ) . براى آگاهى از روايات مختلفى كه دربارهء سفر خالد بن الوليد به اين ناحيه آمده به صفحه 418 فتوح البلدان مراجعه شود . خبرى كه راجع به اعزام مغيرة بن شعبه از سوى سعد بن ابى وقاص نقل شد بيشتر براى بيان موقع جغرافيايى و اهميت رزمى ابله در نزد اعراب است . دربارهء مأموريت عتبة به اين ناحيه و همچنين سفر خالد به اين‌جا در گفتار ديگرى توضيحات بيشترى خواهد آمد . ( 2 ) . ياقوت ، معجم البلدان ، 1 / 641 .