مراكز مهم بازرگانى دنياى قديم بود ، در دورانى كه مورد گفتگوى ما است يكى از پايگاههاى معتبر نظامى و دريايى ايران نيز بود ، و به همين‌علت سپاهيان ايرانى عازم يمن كه در زمان انوشيروان از راه دريا به آن ديار مىرفتند تا حبشيان را از آنجا برانند نخست از تيسفون از راه آبى دجله به ابلّه رفتند تا در آنجا ، هم كشتيهاى خود را با كشتيهاى دريانورد عوض كنند « 1 » ، و هم خود با وسايل و جنگ‌افزارهايى كه براى اين گونه لشكركشيهاى دريايى مورد نياز بود مجهز گردند . ابلّه در تاريخ چنان‌كه پيش از اين گذشت روايات تاريخى آبادى و عمران اين منطقه و ساختن شهرى را در آن به بهمن اردشير كيانى كه همان اردشير معروف به درازدست در تاريخ هخامنشى است نسبت داده و گفته‌اند كه به همين‌سبب آن شهر به نام بهمن اردشير معروف گرديده . و به همين‌سبب ، هم تمام اين منطقه و هم رود بزرگى كه از پيوستن دو رود دجله و فرات در اين منطقه شكل مىگرفت به نام بهمنشير كه كوتاه شدهء بهمن اردشير است خوانده شد . به گفته طبرى آن شهر بهمن ارشير همين ابلّه بوده « 2 » و به گفتهء حمزهء اصفهانى آن شهر نه همين ابلّه بلكه در مقابل ابلّه و در آن‌سوى رود بزرگ بهمن‌شير آن روز و اروندرود امروز قرار داشته است « 3 » . در قرن چهارم پيش از ميلاد كه دريانورد يونانى نيارخوس Nearchus از اين محل ديدار كرده . آن را شهرى معتبر و معروف يافته ، و از آن به عنوان انبار بازرگانيهاى خليج‌فارس ياد كرده است « 4 » . از قرن اول ميلادى هم نامى از اين بندر

--> ( 1 ) . مسعودى ، مروج ، پلا ، ج 2 ص 203 . ( 2 ) . طبرى 1 / 687 . ( 3 ) . به نقل ياقوت از او در معجم البلدان 1 / 770 . ( 4 ) . ن . ك . لوسترانج ، بلدان الخلافة الشرقية ، ص 68 و حاشيه شمارهء 1 آن . نيارخوس درياسالار اسكندر بوده و چنان كه نوشته‌اند در سال 325 پيش از ميلاد سفرى به اين حدود كرده ، او يك دسته از كشتيهاى رودپيما را از درياى عمان به خليج‌فارس برده و به شوش رسانده و مشاهدات خود را هم در اين سفر نوشته كه آن را اريان ARRIAN مورخ ضبط كرده و