بهمن نيرويى معنوى و نام پادشاهى باستانى از مطالعه در بعضى نامهاى باستانى ايرانى همچون هوشنگ و جمشيد و مانند اينها و آنچه دربارهء آنها در روايتهاى مذهبى و معتقدات زرتشتى و داستانهاى ملّى ايران آمده چنين برمىآيد كه اين نامها هرچند معرّف شخصيت شاهانى هستند كه بدان نامها خوانده مىشده‌اند ولى در اصل معرّف نيروهايى بوده‌اند كه در معتقدات زرتشتى در دانايى و بينايى در پايگاهى بالاتر از آفريدگان خاكى قرار داشته‌اند و چون آن معتقدات از خلال اين نامها با شخصيت شاهانى كه بدانها خوانده شده‌اند درهم آميخته ، همچون هاله‌اى از علم و حكمت و دانش اين پادشاهان داستانى را هم در خود گرفته و باعث شده است كه آنان در تاريخ سنّتى ايران به عنوان حكيم و معلّم و مربّى شناخته شوند و بسيارى از كارهاى نيك و گفته‌هاى حكمت‌آميز به آنان منسوب گردد ، بهمن نيز يكى از اين شخصيتها است . بهمن كه در اوستا به صورت وهومنه ( Vohu - Manah ) آمده و صورتى كهن از « به منش » است نام يكى از فرشتگان بزرگ دين زرتشت است . بهمن در اين دين و در جهان مينوى نمايندهء منش نيك اهورامزدا ، و در جهان خاكى نگهبان چارپايان سودمند است . پاسبانى يازدهمين ماه از سال يعنى بهمن‌ماه و دومين روز از ماه يعنى بهمن‌روز با اوست . و چنان كه در ايران معمول بوده كه چون نام ماه و روز برهم مىافتاده آن روز را جشن مىگرفته‌اند روز دوم از ماه بهمن هر سال هم جشنى بوده كه به نام بهمنگان خوانده مىشده در عربى به نام بهمنجنه معرّب و معروف شده و در دوران اسلامى هم تا قرنها همچنان باقى و پابرجا بوده است « 1 » . * * *

--> ( 1 ) . براى آگاهى بيشتر در اين‌باره نگاه كنيد به « فرهنگ ايران باستان » از استاد فقيد ابراهيم پورداود ، بخش نخست ، تهران 1326 خورشيدى ، ص 72 - 78 .