محمد مهدى ملايرى
324
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
اختصاصى براى مشروب ساختن املاكش بوده است . كاخ او در كتابهاى عربى به نام قصر المرأة و نهر اختصاصى او به نام نهر المرأة خوانده شده ، و در واقعه حملهء ابو موسى اشعرى به اين ناحيه از آن ياد شده است . در كتاب « عجائب الاقاليم السبعة » زير عنوان « انهار البصرة العظام » يعنى رودهاى بزرگ بصره كه در سمت غربى دجلة العوراء « 1 » روان بودهاند چنين آمده : نخستين نهرى كه پس از نهر ابى الاسد ، در طرف راست آن با آن برخورد مىكنيم نهرى است كه به آن نهر المرأة مىگويند و ميان آن و نهر ابى الاسد دو فرسخ فاصله است ، و پس از آن نهر الدير است كه با نهر المرأة سه فرسخ فاصله دارد ، و پس از آن نهر بثق شيرين است كه با نهر الدير شش فرسخ فاصله دارد ، و پس از آن نهر معقل است كه با بثق شيرين دو فرسخ فاصله دارد ، و پس از آن نهر أبلّه است كه فاصله آن با نهر معقل چهار فرسخ است و پس از آن نهر ابى الخصيب است « 2 » . اين نرسى ظاهرا خود در پايتخت مىزيسته چه در هنگامى كه مثنى بن حارثه و ابو عبيد ثقفى در زمان خلافت عمر در نواحى غربى حاشيهء فرات به تاخت و تاز پرداخته بودند ، رستم فرمانده سپاه ايران و پوران كه در اين هنگام بر تخت شاهى ايران نشسته بود او را مأمور كردند كه به كسكر برود و خود از قلمرو خويش در مقابل مهاجمان دفاع كند . و او هم چنان كرد و در آنجا سپاهى بياراست و هنگامى كه ابو عبيد ثقفى ، كه از طرف عمر به فرماندهى تمام اعرابى كه در غرب ايران به تاختوتاز مشغول بودند منصوب شده بود ، به قصد جنگ با او
--> خالى از تحريف نيست . واژهء كام در تركيب نامهاى فارسى همواره كاربردى فراوان داشته گذشته از نام اشخاص جاهايى هم كه با لفظ كام تركيب مىشده كم نبودهاند از آن جمله ناحيه كام فيروز در فارس است كه قلعه گودرز كه بسيار استوار و بلند بوده در آن قرار داشته ، ( مسالك الممالك استخرى ، 118 ) و خاندان حبيب از خاندانهاى قديمى فارس كه كار ديوانى را از روزگار قديم به ارث مىبردهاند از همين كام فيروز بودهاند ( صورة الارض ابن حوقل ، ص 256 ) . ( 1 ) . دجلة العوراء نامى است كه در مآخذ قديم عربى رودى را كه امروز در ايران اروندرود مىخوانند بدان نام خوانده مىشده . در اينباره پس از اين توضيح بيشترى خواهد آمد . ( 2 ) . سهراب ، عجائب الاقاليم السبعة ، 136 .