محمد مهدى ملايرى
214
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
* استانى كه در فهرست ابن خردادبه با نام شادقباد آمده در فهرست قدامه نامش خسرو شادهرمز است كه ظاهرا با استان بالا نامشان جابهجا شده ، و تسوئى كه در اين استان در فهرست ابن خردادبه به نام تسوى دسكره و الرستاقين ( دستگرد و دو روستا ) ذكر شده در فهرست قدامه تنها به نام دسكره خوانده شده . * استانى كه در فهرست ابن خردادبه با نام « بازيجان خسرو » آمده در فهرست قدامه به نام ارندينكرد ذكر شده و تسوى نهروان پايين كه در فهرست ابن خردادبه با نام اسكاف بنى جنيد آمده و جرجرايا هم جزء آن ذكر شده ، در فهرست قدامه تنها به نام نهروان پايين آمده . * استان شادشادپور كه در فهرست ابن خردادبه به همين نام آمده در فهرست قدامه نامش استان خسرو شاپور است . تسوئى هم كه در كتاب ابن خردادبه در همين استان به نام ثرثور آمده در فهرست قدامه به شكل بزيون است كه احتمال تحريف در آن مىرود . * جائى كه در فهرست ابن خردادبه استان شادبهمن است در فهرست قدامه استان خسرو شادبهمن نوشته شده . و آنچه در فهرست ابن خردادبه به نام ملوى و أبلّه به عنوان نام دوم براى دو تسوى ميشان و دشت ميشان آمده در فهرست قدامه نيست . * در استان بالا ( - العال ) كه داراى چهار تسو است در فهرست ابن خردادبه تسوى فيروز شاپور كه به انبار معروف بوده يك تسو به حساب آمده ولى در فهرست قدامه هريك از اين دو نام يك تسو شمرده شده كه در نتيجه شمار تسوها در آن فهرست به پنج رسيده و اين اشتباه از نسخهنويسان است كه دو نام فيروز شاپور و انبار را نام دو موضع پنداشتهاند . * تسوى نهر درقيط در استان اردشير بابكان كه در فهرست ابن خردادبه با همين نام آمده . در فهرست قدامه به نام درقيط ( بدون نهر ) است . * استانى كه در فهرست ابن خردادبه به نام بهذيوماسفان نوشته شده در فهرست قدامه روينباسفيار آمده كه تحريف آن آشكار است . اين نام در مقدسى برماسيان است . و احتمال اينكه همهء اين شكلها در اين سه كتاب تحريف از نامى باشند كه اصل آن هنوز ناشناخته مانده بسيار است . * در استان بهقباد ميانه كه داراى چهار تسو نوشته شده تسوئى كه در فهرست ابن خردادبه به نام سورا و بربيسما آمده در فهرست قدامه سورا و بريسما است .