جامع‌تر و پرمايه‌ترى را در اين رشته از دانش جغرافيائى به وجود آوردند و با در پيش گرفتن روشهائى مستقيم هراقليمى از اقليمهاى سرزمين اسلامى را به خوبى وصف كردند ، ولى آن اهتمامى را كه مولفان قرن سوم به مسئله راهها نشان مىدادند ديگر بدان‌صورت در آنها نمىتوان ديد مگر به صورت فرعى و جنبى هرچند از ذكر راههاى هراقليمى هم فروگذار نكرده‌اند . « 1 » » در توضيح اين نوشته لوسترانج و با توجه به آنچه تاكنون دربارهء كتاب ابن خردادبه و پيروانش در اين زمينه گذشت مىتوان اين مطلب را هم افزود كه چون كتابهاى ابن خردادبه و پيروانش بيشتر مبتنى بر راهنامه‌ها و ثبت‌هاى مالياتى قديم موجود در ديوانهاى رسمى بريد و خراج بوده‌اند از اين‌رو اين زمينه‌ها در آنها نمايان‌تر بوده و به مرور زمان كم‌رنگ‌تر شده تا در مولفات بعدى كه اثر كمى از آنها باقى مانده است .

--> ( 1 ) . بلدان الخلافة الشرقية ، ص 27 و 28 .