مملكت اسلام گرديده است . در البلدان يعقوبى هم همين جهات چهارگانه اساس تقسيمات قرار گرفته ولى نه بدان عنوان كه در كتاب ابن خردادبه آمده بلكه براساسى كه معمولا اقطار زمين را بدان تقسيم مىكرده‌اند . يعقوبى در اين بخش تفسيرى هم براى دو اصطلاحى كه در كتاب ابن خردادبه براى دو جهت شمال و جنوب به صورت تيمن و جربى آمده ذكر كرده است . او تيمن را مطلع ستارهء سهيل و جربى را ستاره جدى و هر دو را از اصطلاحات آمارگران شمرده است . « 1 » دربارهء نسخهء موجود از كتاب البلدان يعقوبى كه با عنوان مختصر كتاب البلدان به چاپ رسيده و در دسترس است اين مطلب هم گفتنى است كه در اين كتاب ، هم افتادگى هست ، و هم جابه‌جائى مطالب . نارسائيها و نابسامانيهاى موجود در اين نسخه را مىتوان با دقت در جاهائى كه ذيل هريك از جهات چهارگانه در اين كتاب آمده و مقايسهء آنها با آنچه در كتابهاى ابن خردادبه و قدامه و ابن رسته ذيل همين عنوانها ذكر شده تشخيص داد . ابن رسته تقسيمات كلى مطالب كتاب خود « الاعلاق النفيسه » را براساس اقليمهاى هفت‌گانه قرار داده و صورت كاملى از آنها را زير عنوان « ذكر الاقاليم السبعة و اسماء مدنها المشهورة « 2 » ذكر كرده است . اين اقليمها همه از شرق به غرب كشيده شده از دوردستهاى چين آغاز شده و در درياى مغرب پايان مىيابند . اين گونه تقسيم‌بندى به گفتهء ياقوت اصطلاح اهل هيأت و نجوم بوده ، گونهء ديگرى از تقسيم كه به گفتهء او بيشتر مورد عمل دبيران ديوان بوده همان است كه از ابو ريحان بيرونى نقل كرده و آن براساس هفت دائرهء مماس بوده كه اقليم ايران‌شهر در وسط و شش اقليم ديگر پيرامون آن فرض مىشده‌اند . و صورت آن

--> ( 1 ) . البلدان ، ص 268 ، فلنذكر الان سائر البلدان و المسافات . . . حسب ما تقسم عليه اقطار الارض بين المشرق و المغرب و مهبّ الجنوب و هو القبلة و هو مطلع السهيل الذى يسميه الحسّاب التيمن و مهب الشمال و هو كرسى بنات نعش الذى تسميه الحسّاب الجدىّ . ( 2 ) . الاعلاق النفيسه ، ص 96 - 98 .