محمد مهدى ملايرى

164

تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )

نوشته‌اند « 1 » اسواران و ديگر دسته‌جات سپاهيان ايران هم كه در جنگ خوزستان پس از شكست هرمزان با شرائطى به ابو موسى فرمانده سپاهيان مسلمان تسليم شدند به دلخواه خود به بصره كوچيدند « 2 » . ولى در دوران معاويه وضع صورت ديگرى به خود گرفت ، معاويه كه از مردم كوفه مركز خلافت على ( ع ) كه عموما طرفدار آن حضرت بودند دل خوشى نداشت براى اين‌كه آنجا را ، كه در آن زمان يكى از مهم‌ترين شهرهاى اسلامى بود ، از طرفداران على پاك كند و طرفداران خود را جايگزين آنها سازد دست به يك نقل‌وانتقال بزرگ زد « 3 » . معاويه از آنجا كه از ايرانيان مقيم كوفه كه بيشترشان از سپاهيان و جنگجويان بودند گذشته از طرفدارى على ( ع ) نگرانىهاى ديگرى هم داشت در آغاز تصميم به قلع‌وقمع آنان و كشتن نيمى از آنان گرفت ولى چون اين كار را عملى نيافت به پراكندن و جابه‌جا كردن آنان و كوچاندن ايشان به شهرهاى مرزى سوريه و اردن ، يعنى به جاهائى كه محل درگيريهاى جنگى با دولت روم بود ، پرداخت . بنا به روايتى « 4 » روزى معاويه احنف بن قيس و سمرة بن جندب دو تن از سران معروف قبائل بزرگ و ذى نفوذ عرب را خواست و اوهامى كه فكر او را به خود مشغول ساخته بود بدين‌گونه براى آنها باز گفت : مىبينم كه اين ايرانيان كوفه « 5 » رو به فزونى نهاده‌اند و مىبينم كه آنها راه را بر گذشتگان بسته‌اند و گوئى كه من روزى را مىبينم كه آنها براى رسيدن به قدرت بر اعراب خواهند تاخت . از اين

--> ( 1 ) . بلاذرى ، فتوح ، ص 343 . ( 2 ) . بلاذرى - فتوح ، ص 459 - 461 - از فرماندهان اين دسته از سپاهيان ايرانى نام دو تن ، يكى سياه اسوارى و ديگرى شيرويه اسوارى ، برده شده و همچنين نگاه كنيد به طبرى 1 / 2561 - 2564 . ( 3 ) . طبرى 1 / 1920 . ( 4 ) . العقد الفريد ، ج 2 ، ص 260 . ( 5 ) . عبارتى كه به ايرانيان كوفه ترجمه شده در متن عربى « هذه الحمراء » است ، حمراء در عربى به معنى سفيد چهره است اعراب نخست آن دسته از سپاهيان ايران را كه از ديلمان بوده‌اند و در جنگ قادسيه به مسلمانان پيوسته و در كوفه سكنى گزيده‌اند به مناسبت رنگ چهره‌شان حمراء الديلم خواندند و سپس اين نام به الحمراء خلاصه شد و براى همهء ايرانيان به كار رفت .