ايران تعيين شده بود « 1 » . به مناسبت تشكيل آن كنگره و هدف آن ، و براى جلب توجه محققان تاريخ دوران ساسانى به يكى از منابع مهم تحقيق آن دوران ، كه هنوز چنان كه بايد و شايد مورد توجه قرار نگرفته است ، در همان هنگام شرحى نوشته بودم كه با عنوان « يكى از منابع مهم تحقيق دربارهء ادبيات ايران در دورهء ساسانى » در نشريه ايران‌شناسى كه به مناسبت تشكيل همان كنگره در تهران انتشار يافت به چاپ رسيد . « 2 » در آن نوشته پس از توضيحى دربارهء آن منابع كه مراد از آن منابع عربى اسلامى بود ، و اهميت آنها براى چنين تحقيقاتى ، و پس از بيان اجمالى مراحلى كه آثار دوران ساسانى از هنگام نقل به زبان عربى پيموده تا هنگامى كه به تدريج به خورد زبان عربى رفته و آثار فارسى و ايرانى آنها نابود گرديده است . به چند نكته هم كه در واقع نتيجه به دست آمده از سيروسلوك چندين ساله در اين راه بود ، اشاره شده بود كه شايد تكرار برخى از آنها در اين‌جا براى درك بهتر مطالبى كه در آن مطرح خواهد شد خالى از فايده نباشد . يكى از آنها اين بود كه چون آثار ايرانى ، چه آنها كه به‌صورت كتاب و نوشته از دوران ساسانى به زبان عربى ترجمه شده و چه آنها كه از سازمانهاى ديوانى آن دولت به دولتهاى اسلامى انتقال يافته ، هرچه از زمان ترجمه و انتقال آنها دور تر و به زمان ما نزديك‌تر شده‌اند رنگ فارسى و ايرانى آنها هم محوتر و شكل عربى آنها نمايان‌تر گرديده تا وقتىكه گذشتهء ايرانى آنها بكلّى فراموش شده و تنها شكل عربى آنها باقى مانده كه تمام گذشته‌هاى آنها را هم در خود

--> ( 1 ) . اين كنگره با عنوان « نخستين كنگره جهانى ايران‌شناسان » از تاريخ 9 تا 17 شهريورماه سال 1345 در تهران و شيراز و اصفهان برگزار شد . ( 2 ) . نشريه ايرانشناسى : از انتشارات دبيرخانهء مركزى اتحاديه جهانى ايران‌شناسان ، تهران ، بهمن 1346 ، ص 24 - 34 . اين نوشته به جز نشريه ايران‌شناسى در اين‌جاها نيز چاپ شده بود : 1 - در فصلنامه الدراسات الادبيه ، نشريه دو زبانى كرسىزبان و ادبيات فارسى دانشگاه لبنان سال هشتم شماره‌هاى 3 و 4 سال 1345 بيروت . 2 - مجله كاوه ، به زبانهاى فارسى و آلمانى ، شماره 31 مهرماه 1349 ، ص 307 ، مونيخ ، آلمان .