توطئه را با شاخ و برگ به آگاهى خسرو رسانده و آتش خشم او را تيزتر كرده ، و به‌همين‌سبب هم نام او در اين داستان همچون مسبّب اصلى قتل نعمان آمده است . « 1 » اينك اگر با توجّه به آن‌چه گذشت به پاسخ خسرو پرويز كه در نامهء او آمده و علّتى كه در آن براى قتل نعمان و سلب امارت حيره از خاندان او ذكر شده ، و دينورى و بلعمى هردو آن را نقل كرده‌اند ، مراجعه شود ، و از پيرايه‌هاى داستانى آنها صرف‌نظر گردد ، مىتوان آنها را هم در همين مسير و منطبق با همين واقعيّات يافت . اين علّت در آنچه دينورى آورده ، توطئهء نعمان و خاندان او با اعراب بر ضدّ پادشاه ساسانى بوده « 2 » ، و در آنچه هم كه بلعمى از زبان خسرو نقل كرده چنين است : « او را از بهر صيانت ملك كشتم ، و نگاه داشتن ملك بر اهل بيت خويش ، و بدين معنى كردم ، و جائى كه تهمت كردن ملك بود ، آنجا هيچ حقّى را جاى نماند » . « 3 » ريشه‌هاى بدگمانى خسرو پرويز آنچه در اين رويداد ، و رويدادهاى همانندى كه در محدودهء سياست عربى خسرو پرويز جاى مىگيرد و به آنها اشاره خواهد شد ، درخور تأمّل مىنمايد ، بدگمانى شديد و بىاعتمادى مفرطى است كه از خلال كارهاى او نسبت به اعراب و همهء امورى كه با آنها ارتباط مىيابند ديده مىشود . چنان كه گذشت او حتّى نسبت به اياس بن قبيصه هم كه به سبب خدمتى كه به او كرده بود درخور پاداش مىدانست و امارت حيره را هم شايد به عنوان پاداش به او ارزانى داشته بود ، آن اندازه اعتماد نداشت تا او را مستقلا به آن كار گمارد و يكى از مرزبانان ايرانى را هم با او همراه ساخت و سپس اياس را هم از آن كار برداشت و پاى عربها را يكسره از امارت حيره بريد . در نمونه‌هاى ديگرى كه از كارهاى او در اين منطقهء عربىنشين خواهد آمد نشانه‌هاى آشكارترى از اين بدگمانى و بىاعتمادى ديده مىشود ، و آنچه در اين مورد داراى اهمّيّت است و

--> ( 1 ) - دراين‌باره در كتاب « فرهنگ ايرانى . . . » زير عنوان « دبيران عرب در دربار شاهان ساسانى » ، ص 97 تا 103 اطّلاعات بيشترى خواهيد يافت . ( 2 ) - الأخبار الطوال ، ص 109 و 110 . ( 3 ) - بلعمى ، ترجمهء تاريخ طبرى ، ص 251 .