گفتار هشتم نگاهى به محاكمهء خسروپرويز از خلال دو نامهء بازمانده از آن رويداد اهمّيّت تاريخى اين دو نامه * نظر محقّقان دربارهء اين دو نامه * مسائلى كه در اين دو نامه مطرح شده * سياست عربى خسروپرويز * از علّتهائى كه براى قتل نعمان ذكر شده * نظرى به داستان قتل نعمان * ريشه‌هاى بدگمانى خسروپرويز * قيس بن مسعود شيبانى و خيانت او * تاراج كاروان شاهى و كيفر تاراج‌گران * خرّ خسرو فرمان‌رواى يمن و سرنوشت او * قتل مردانشاه ، اسپهبد يا پادوسبان نيمروز ( - عربستان ) . اگر از ظواهر امر ، و تشريفاتى كه معمولا در محاكمات رعايت مىشود ، صرف‌نظر گردد ، اين دو نامه را مىتوان صورت جلسه يا شرح وقايع محاكمه‌اى دانست كه سران و سردارانى كه بر خسروپرويز شوريده و او را به زندان افكنده بودند ، براى اثبات گناهان او و حقّانيت خويش ، برپا ساخته بودند . نامهء اوّل در واقع ادّعانامه‌اى است كه آنها تنظيم كرده و به زبان پسرش قباد يا شيرويه ، كه اكنون