يوم الكلاب مربوط به جنگ و كشتارى است كه ميان دو پسر حجر بن الحارث روى داده است . اين حارث همان كسى است كه قباد پدر انوشروان او را به‌جاى منذر بن نعمان به امارت حيره برگماشت و انوشروان در زمان سلطنت خود او را بر كنار كرد و دوباره منذر را به امارت حيره برگرداند . در اثر اين تغيير حارث بوسيلهء منذر پس از حوادثى كه بين آنها اتّفاق افتاد به قتل رسيد و پسر او حجر هم كه بر قبيلهء بنى اسد از سوى پدر خود امارت يافته بود به‌دست همان قبيله در جنگى كشته شد . و دو پسر او سلمه و شرحبيل هم براى جانشينى پدر در برابر يكديگر قرار گرفتند و با هريك از آنها هم قبيله‌هائى همراه شدند و همه به جان هم افتادند و اين وقايع بنام يوم الكلاب الأوّل معروف گرديد « 1 » . عين أباغ محلّى بود در غرب رود فرات بر سر راه عراق به شام . واقعه‌اى كه به نام يوم عين اباغ در روايات عربى معروف گرديده جنگى بوده است كه ميان منذر بن ماء السماء امير حيره به پشتيبانى روم اتّفاق افتاده و چنان كه در روايات آمده منذر در اين جنگ كشته شده است . اين جنگ دنبالهء جنگ‌هاى ايران و روم بود كه در سال 544 ميلادى يعنى همان سالى كه پيمان صلح ميان ايران و روم بسته شده بود روى داده است « 2 » . با مطالعهء بيشتر در روايات عربى نمونه‌هاى بيشترى از اين ايّام را مىتوان يافت . دژها و كاخهاى ايرانى در اشعار جاهلى از همين قبيل ، يعنى موضوعهائى كه در قلمرو مطالعات مشترك فارسى - عربى قرار مىگيرد ، اشعار و رواياتى است كه در ادبيّات دورهء جاهلى دربارهء بناها و كاخها و دژهائى نقل شده كه ايرانيان در سرزمينهاى عربى يا در سرزمينهاى مجاور آن

--> ( 1 ) - عمر فرّوخ ، تاريخ الجاهلية ، بيروت ، منشورات دار العلم للملايين ، ص 91 ، به نقل از نهاية الارب ، ج 15 ، ص 406 و 407 و العقد الفريد : ص 67 و 68 ، و ابن الاثير ، الكامل 1 / 210 و 226 - 228 . ( 2 ) - عمر فرّوخ ، تاريخ الجاهليّة ، ص 104 ، به نقل از ابن الاثير ، الكامل ، ج 1 ، ص 222 - 223 و جواد على ، تاريخ العرب قبل الاسلام ، ج 4 ، ص 62 به بعد .