غربى و سى و دو درجه و سه ربع درجه عرض جغرافيائى نوشته ، و گويد داراى نخلستانهاى بسيار و نعمت فراوان بود « 1 » . ابن حوقل نيز آن را شهرى آباد وصف كرده است . و چنان كه از وصف اين شهر در قرن هشتم هجرى برمىآيد در اين زمان سى و چند ده و روستا از توابع آن شمرده مىشده و انواع ميوه‌هاى سردسيرى و گرمسيرى در آن يافت مىشده است « 2 » . بلاذرى هم به مناسبت ذكر چشمه‌هاى خندق شاپور گويد در چند فرسخى هيت هم چشمه‌هائى است كه آنها را « عرق » مىخوانند و حكم آنها هم مانند حكم همين چشمه‌ها است و عشريه آنها به صاحب هيت پرداخت مىشود « 3 » . عانات : هم در مجاورت هيت بود ، و رود فرات آن را تقريبا دور مىزد و از آنجا به هيت و انبار مىرفت « 4 » . و در آنجا دژى استوار بود « 5 » . به نوشتهء لوسترانج در اقليم جزيره پايين‌تر از قرقيسيا شهرى صاحب عنوان به‌جز عانه نبود كه در قديم آناتو ( Anatho ) خوانده مىشد و هنوز هم در نقشه‌هاى جغرافيائى نام آن ديده مىشود « 6 » . عذيب و قادسيه عذيب يكى از ايستگاهاى پنج‌گانهء ايران براى پذيرائى سفيران خارجى و يكى از پادگانهاى نظامى در مرز غربى ايران و در حاشيهء صحرا بود كه در مرز نجد و در شش ميلى غرب قادسيه قرار داشت ، و تا حيره بيست و يك ميل فاصله داشت « 7 » . چنان كه گذشت هنگامى كه خليفه عمر پس از فتح سواد به مميزى و

--> ( 1 ) - معجم البلدان 4 / 997 . ( 2 ) - لوسترانج ، بلدان الخلافة ، ص 90 به نقل از مستوفى ( 3 ) - بلاذرى ، فتوح ، ص 366 ( 4 ) - قدامه ، كتاب الخراج ، المسالك ، ص 233 ( 5 ) - ياقوت ، معجم البلدان ، 3 / 595 ( 6 ) - بلدان الخلافه الشرقيه ، ص 138 : در حال‌حاضر هم عانه شهرى آباد بر ساحل فرات و مركز بخش عانه در استان دليم عراق كنونى در فاصلهء 212 كيلومترى شمال رمادى است . ( 7 ) - ابن خردادبه ، المسالك ، ص 125 و 126 ؛ قدامه ، المسالك ص 185 .