تيماء « 1 » مىيابيم . تيماء با اين‌كه در نزديكيهاى قلمرو روم در شمال عربستان قرار داشته ولى مانند يثرب آن هم از مناطق زير نفوذ و تحت سيطرهء ايران به‌شمار مىرفته ، و در آثارى كه در اين محل از دوره‌هاى قديم آن يافته‌اند از اهمّيّت و اعتبار و عمران و آبادى آن در دوران تسلّط ايرانيان بر آنجا سخن رفته است « 2 » . حتّى حملهء حارث بن جبله امير غسّان را به آنجا كه در روايات عربى به قصد مطالبه تركهء امرؤ القيس از سموئل بن عاديا قلمداد شده ، و احتمالا در حدود سال 550 مسيحى صورت گرفته است ، آن را هم برخى از محقّقان در اصل نتيجهء تحريكات ژوستىنين امپراطور روم براى حمله به مصالح ايران در شبه جزيرهء عربستان و در رديف حملهء او به پادشاه حيره شمرده‌اند « 3 » .

--> ( 1 ) - ياقوت تيماء را چنين شناسانده : « شهركى است در اطراف شام ، ميان شام و وادى القرى و بر سر راه حاجيان شام و دمشق . و « بلق الفرد » قلعه سموئل بن عادياى يهودى مشرف بر آنجا است و به‌همين‌سبب آنجا را تيماء يهودى مىخوانده‌اند . هنگامى كه مردم تيماء در سال نهم هجرى خبر ورود پيغمبر اسلام را به وادى القرى شنيدند ، نماينده‌اى نزد آن حضرت فرستادند و با پرداخت جزيه مصالحه كردند و بدين‌ترتيب در موطن خود باقى ماندند و زمينهاشان هم در دست خودشان باقى ماند . ولى هنگامى كه عمر يهوديان را از جزيرة العرب به خارج كوچانيد آنها را هم از آنجا بيرون راند » . ( معجم البلدان 1 / 907 ) ( 2 ) - جواد على ، تاريخ العرب قبل الاسلام ، 4 / 177 به نقل از Ency . IV P . 622 ( 3 ) - تقىزاده ، تاريخ عربستان و قوم عرب ، 3 / 34 و 36 .