رفت‌وآمد داشت . از او نقل شده است كه وقتى نزد منصور آمد و منصور اسم او را پرسيد ، او اسم خود و پدران خود را كه همه فارسى و بسيار طولانى بودند باز گفت و چون اين نامها گفتنش براى منصور دشوار بود او را به كنيهء ابو سهل خواند ، و اين كنيه به‌جاى اسم براى او ماند . از اين سرگذشت و اين‌كه نام اسلامى نداشته است چنين برمىآيد كه تا اين تاريخ هنوز اين خاندان به اسلام نگرويده بودند و از اسلام پدرش نوبخت نيز چيزى دانسته نيست . ولى چون از قرن سوم به بعد همهء افراد اين خاندان داراى نامها و كنيه‌هاى اسلامى هستند مىتوان تاريخ اسلام اين خاندان را اواخر قرن دوم يا اوائل قرن سوم هجرى دانست « 1 » . * * * خاندان سهل سرخسى ، از اين خاندان دو تن در عصر اول عباسى در دانش و ادب و خدمات ديوانى و سياست نام و آوازه‌اى بلند يافتند . آن دو ، فضل و حسن پسران سهل بودند كه نخست به دستگاه برمكيان راه يافتند و سپس به خدمت مأمون خليفهء عباسى درآمدند ، و هردو به نوبت به وزارت او رسيدند . در علم نجوم شهرت داشتند « 2 » و در نويسندگى به پايه‌اى بودند كه منشأت ايشان همچون الگوى نويسندگى روايت مىشد « 3 » . ابن نديم خطى را كه در عربى به نام « القلم الرناسى » خوانده مىشده ، و گويد بهترين خط است و به چند رشته تقسيم مىشده ، از اختراعات فضل بن سهل ملقب به ذى الرئاستين دانسته است « 4 » . فضل و حسن هر دو از مترجمان كتابهاى فارسى به عربى بوده‌اند « 5 » و در عالم تدبير و سياست نيز نام آنها با رويدادهاى بزرگى كه در دوران مأمون و به پايمردى آنان صورت گرفته

--> ( 1 ) - براى آگاهى بيشتر دربارهء اين خاندان نگاه كنيد به كتاب « خاندان نوبختى » از استاد فقيد عباس اقبال . و دربارهء ترجمه‌هاى آنان از نوشته‌هاى فارسى به مقالهء نگارنده در « الدراسات الادبية » به عنوان « المترجمون و النقلة عن الفارسية فى القرون الاسلامية الاولى » سال هفتم ، ص 202 به بعد . ( 2 ) - الفهرست ، ص 243 و 244 . ( 3 ) - الفهرست ، ص 121 . ( 4 ) - الفهرست ، ص 9 . ( 5 ) - الفهرست ، ص 244 ؛ و « الوزراء و الكتاب » ، ص 230 ؛ و « المترجمون و النقلة عن الفارسية فى القرون الاسلامية الاولى » ، ص 229 و 230 ( الدراسات ، سال هفتم ) .