« پيشوايان فكرى و انديشمندانى كه امور علمى و آموزشى جهان اسلام را در شرق و غرب عالم اداره مىكنند ، و پايه‌هاى فكر و انديشه متفكّران اسلامى را براى نسلهاى آينده بنا مىنهند ، در يك‌جا گردهم آيند و با تنظيم يك برنامهء صحيح علمى و آموزشى روش واحدى براى تعليمات اسلامى پىنهند كه هم منطبق با « اصول عاليهء قرآن و هم متضمّن علوم و فرهنگ عصر باشد « 1 » . » در كميسيون علمى و فرهنگى آن كنگره كه ترسيم خطمشى اساسى براى وصول به آن هدف از وظايف آن مشخص شده بود ، به مقتضاى مسئوليتى كه به موجب رأى اعضاى آن كميسيون كه همه از استادان بنام و صاحب‌نظر دانشگاههاى اسلامى بودند « 2 » به‌عنوان رياست آن كميسيون و نظارت بر طرحهاى پيشنهادى برعهدهء اين جانب گذارده شده بود ، سعى شد تا در آن كميسيون طرحهائى در اين زمينه‌ها تهيه و تصويب گردد و به مجمع عمومى پيشنهاد شود كه عموما مبتنى بر گسترش مطالعات و تحقيقات اسلامى در همهء چهره‌هاى آن باشد و شامل همهء مؤسسات علمى و آموزشى اسلامى با زبانهاى مختلف آنها گردد . آن‌چنان‌كه همهء ملّتهاى اسلامى را با زبانها و فرهنگهايشان و همهء مذاهب شناخته شدهء اسلامى را با آثار فكرى و ذوقى آنها دربرگيرد ، و در تمام نهادهائى هم كه براى اين منظور پيش‌بينى شده بود ، مانند مركز تحقيقات و كتابخانه و نشريهء بين المللى اسلامى بر همين صفت اسلامى و فراگير آنها تأكيد شده بود . اين تأكيد ازآن‌رو ضرورى مىنمود كه معمولا هر وقت در اين‌گونه مجامع از اسلام و فرهنگ آن سخن مىرفته ، آن را در بخش خاصى از آن‌كه همان

--> ( 1 ) - شرح كارهاى اين كنگره را در نشريهء رسمى آن كنگره با عنوان : « المؤتمر التاسيسى لجمعيّة الجامعات الاسلاميّة » ، المنعقدة بفاس ( المغرب الاقصى ) ، چاپ رباط ، رجب سال 1389 ه ق . - 1969 ميلادى ، و گزارشى اجمالى دربارهء آن در دفتر يكم « مقالات و بررسىها » نشريهء دانشگاه تهران ، فروردين 1349 ه ش . خواهيد يافت . ( 2 ) - نام و سمت آن استادان را در صفحهء 181 « مقالات و بررسيها » ، سال اوّل ، خواهيد يافت .