قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى

499

تاريخ نگارستان ( فارسى )

كدورت شد اتابك صد هزار فرانك مىداد و حكيم بدل خرسند نبود و بسال 1321 وزير خارجهء انگليس در مجلس لردها گفته بود استحكام بندرى از بنادر خليج بدست دولت اجنبى افتاد منافع دولت انگليس را تهديد مىكند و ما با تمام قوى معارضه خواهيم كرد . در 22 جمادى الثانيه 1321 اتابك از صدارت استعفا كرد و سفر قبله رفت و عين الدوله صدراعظم شد . سبب استعفا تحريك انگليس بود و قرضهء سوم . [ 802 - نقل مخبر السلطنه اوضاع ژاپن را . ] 802 من الوقايع چون مخبر السلطنه از سفر ژاپن بازگرديد مظفر الدين شاه او را به خدمت خواست و اوضاع ژاپن را مىپرسيد يكى از پرسشها اين بود كه ژاپن مجلس دارد گفت هشت سال است شوراى ملى دارد . ظاهرا ايجاد مجلس در ذهن شاه بود و مىترسيد اظهار كند و باندازه‌اى ملاحظه ميكرد كه هروقت مخبر السلطنه ميخواست از ترقيات ژاپن چيزى بگويد ميگفت از درختهايش بگو و نمىگذاشت وارد سياست آنجا بشود . شاه 5 ذيقعده سال 1322 سفر سوم اروپا آغاز كرد عين الدوله بىآنكه رسما وامى از كسى در اين باب كند تدارك مسافرت را ديده بود . محمد على ميرزا فرزند شاه كه در تبريز بود تهران آمد و نيابت سلطنت ميكرد . شاه پس از مراجعت از اروپا دسته‌اى از شاهزادگان را بمدرسه فرستاد اعتماد السلطنه پسر محمد على ميرزا و ناصر الدين ميرزا و نصرة السلطنه و اعزاز السلطنه پسر كامران ميرزا و برخى ديگر را . پس از استعفاى اتابك دو قرضهء ديگر بتوسط بانك انگليس از هند شد 1322 مبلغ 190 هزار ليره در سال 1223 با اجازهء روس و وثيقهء اين دو وام عايدات شيلات درياى خزر بود و در صورت عدم كفايت عايدات تلگرافخانه و گمركات جنوب اندك‌اندك اختيار منابع عايدات از دست دولت ايران بدر رفت . دولت روس در قرضهء سال 1317 و سال 1320 قيموميت خود را بر ايران تحميل كرد و انگليس در دو قرضهء اخير . در تعيين حدود كرمانشاه سهمى از نفط خانه بعراق افتاد عين الدوله نيز هنگام تحصيل در دار الفنون مانند امين حضور تصديق عدم لياقت از دار الفنون گرفته بود به تبريز رفت و امير آخور شد . [ 803 - ناصر الدين شاه و فراموش‌خانه . ] 803 من الوقايع ناصر الدين شاه پس از فضيحت فراموش‌خانه عنايتى ديگر بمدرسه نداشت . مظفر الدين شاه توجه بدان داشت از اينرو هر كسى در هر گوشه‌اى مدرسه بازكرد . مدرسه سادات كه عضد الدوله خانه داد بسعى حاج ميرزا يحيى و مدرسه افتتاحيه بسعى مفتاح الملك و مدرسه ادب بسعى حاج ميرزا يحيى و مدرسه اسلام در حمايت سيد محمد طباطبائى و مدارس ديگرى مانند : تربيت و قدسيه ، سعادت و دانش ، شريعت ، فضيلت و شش مدرسه متوسط بهزينه دولت اداره مىشد عليمه و ادب