[ مقدمه 2 ] ( تاريخ نگارستان ) 2 - از دوران كودكى انسى بكتب تاريخ داشتم و از خواندن آنها بهرمند بودم ، نخستين كتابى كه در تاريخ ايران به فارسى ديدم كتاب تاريخ نگارستان تأليف قاضى احمد غفارى كاشانى بود . اين تاريخ با اختصارى كه دارد كتابىست مانند گلستان با نظم و نثر ادبى كه مؤلف آن با زبانى شيوا و بيانى رسا تاريخ ده قرن هجرى را از آغاز سدهء يكم در حالات پيامبر اكرم ص و خلفاء و امامان شيعه و پادشاهان اسلام و فرمانروايان انام پرداخته و در آن از حوادث عجيبه و وقايع غريبه از سوانح دانشمندان و پيشامدهاى بزرگان جهان انباشته . تاريخ نگارستان دو بار در هندوستان چاپ شده بود يكى بقطع وزيرى بسال 1275 هجرى بهمت ميرزا محمد باقر صاحب شيرازى كه اصل كتابى بود كه طبع و تصحيح را بر آن قرار گذاشتم و ديگر بقطع رحلى چاپ هند معروف به چاپ سركارى اين هردو در تهران در كتابخانهء ملك موجود است در سال هزار و سيصد و چهل خورشيدى برابر هزار و سيصد و هشتاد و يك قمرى مدير محترم كتابفروشى حافظ در تهران شروع به تجديد چاپ آن كرد و از نگارنده درخواست نمود كه آن را تحرير كرده سپس تا عصر حاضر تذييل كنم و چنان كردم و نيز مدارك مؤلف كتاب و مراجع خود را در مقدمه روشن سازم . آنچه از مقدمهء تاريخ نگارستان استفاده مىشود قاضى احمد بكتابهاى زير در تأليف نگارستان مراجعه ميكرده است . يكم - كتاب تاريخ طبرى تأليف ابى جعفر محمد بن جرير گذشته بسال 310 هجرى ترجمهء آن بپارسى از ابى على محمد بن محمد بلعمى وزير آل سامان گذشته حدود 363 ه دوم - كتاب تاريخ احمد بن اعثم كوفى گذشته حدود 200 ه و ترجمهء آن بپارسى از محمد بن احمد مستوفى گذشته بحدود 670 ه سوم - كتاب تاريخ مروج الذهب تأليف ابى الحسن على بن الحسين مسعودى گذشته بسال 345 ه چهارم - كتاب تاريخ منتظم تأليف ابى الفرج عبد الرحمان بن على جوزى گذشته بسال 597 ه پنجم - كتاب تاريخ آل عباس گذشته حدود . . ششم - كتاب ترجمهء تاريخ يمينى از ابى الشرف ناصح بن ظفر بن سعد المنشى گلپايگانى گذشته حدود 610 ه هفتم - كتاب كشف الغمه تأليف ابى الحسن بهاء الدين على بن عيسى اربلى موصلى گذشته حدود 700 ه هشتم - كتاب جامع الحكايات تأليف نور الدين محمد عوفى گذشته حدود 630 ه نهم - كتاب تاريخ مرآت