قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى
421
تاريخ نگارستان ( فارسى )
[ 710 - كريم خان و كمپانى انگليس . ] 701 من المعاهدات كريم خان به آبادانى ايران بسيار كوشيدى چنان كه در شيراز بناهاى نيكو ساخت و هنوز مسجد وكيل و بازارش در شيراز شهرتى دارد . تا اندازهاى به تجارت و بسط آن مايل بودى كه بسال 1177 هجرى 12 سرطان مطابق با 1769 ميلادى اجازهء تجارت به كمپانى هند داده بود بدين صورت : خداوند متعال بعنايت بىپايان بكريمخان فتح و نصرت داده او را حاكم ممالك ايران نموده است كريم خان ميخواهد كه ظلم را بردارد و عدالت را مجرى نمايد بواسطهء توسعهء تجارت اهالى ايران چون ايام ديرين مقتدر شوند و بآسودگى زندگى نمايند . چون سركار ويليام آندر و هريساسكو امير حاكم ملت انگليس در خليج فارس به بندر بوشهر وارد شده است كه در آنجا دار التجارهء بنا نمايد و مستر توماس دوران فرد را بنزد من فرستادند تا اجازهنامهء كه سابقا از دولت ايران براى ترويج تجارت درين مملكت داشتهاند بامضاى من برسانند علىهذا من اجازهنامهء ايشانرا امضاء نمودم و بعضى امتيازات را به آنها دادم . يكم - كريمخان بكمپانى انگليس اجازه ميدهد كه براى ساختن دار التجاره در بوشهر و ساير بنادر هرقدر زمين لازم دارند بگيرند و براى حفظ دار التجارة خود هرقدر توپ لازم دارند در برج آن قرار دهند مشروط بر آنكه توپها از شش پوند بزرگتر نباشند . دوم - در بنادر بوشهر و ساير بنادر از امتعهء كه انگليسها بايران مىآوردند عمال گمرك ، گمرك و حق عبور نگيرند . سوم - آنكه تجار ملل ديگر اروپائى حق وارد كردن پارچهء پشمى و اقمشه ندارند . چهارم - هرگاه شخصى از اهالى ايران به تجار انگليس مقروض شود و دين خود را ادا نكند در محل يا بنادر ايران باشد حاكم يا شيخ آنجا آن شخص را مجبور كند كه دين خود را در اقرب زمان بهپردازد . پنجم - تجار انگليس مختارند كه مال التجارهء خود را بهركس ميخواهند بفروشند و متاع ايران را از هركس بخواهند بخرند . ششم - هرگاه كشتى تجارى انگليس در بنادر خليج فارس طوفانى شود حكام بنادر در استخلاص كشتى بانگليسها امداد كنند . هفتم - انگليسها مختار هستند برسومات مذهب خود رفتار كنند و از اهالى ايران احدى مزاحم آنها نشود . هشتم - اگر سرباز يا ملاح انگليسى از كشتيهاى انگليس فرار كند و بايران بيايد