قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى
416
تاريخ نگارستان ( فارسى )
حصهاى خواندند . كريم خان يودايناق زند از لرهائى بود كه در ملاير ساكن بودند و كار ايشان در آنجا قطع طريق و آشوب در آن اطراف بود نادر شاه اين طايفه را از آنجا كوچ داده بدرگز و ابيورد خراسان برد ايل زند بعد از مرك نادر شاه باز به مكان اصلى خود مراجعت كردند و كريم خان در آن هنگام رئيس ايل بود و هيچ فردى از افراد طايفهء زند از امرش سر نمىپيچيدند و باصطلاح لرها او را كريم توشمال مىخواندند . چون دو سال از مرك نادر شاه بگذشت على مردان خان بختيارى قصد گرفتن اصفهان كرد و از كريم خان يارى خواست او نيز سوارانى در اختيار على مردان خان گذاشت و اصفهان را فتح كردند و با فرمانرواى آنجا ابو الفتح خان متفق شدند كه سه نفرى با يكديگر جهانگيرى نمايند و صلاح كار در اين ديدند كه يكى از دودمان صفويه را كه بنام ابو تراب از دخترزادگان سلطانحسين بود بپادشاهى برگزينند و چنين كردند و او را شاه اسماعيل نام نهادند و بنابراين شد كه على مردان خان پيش كار شاه اسماعيل گردد و كريم خان سردار و ابو الفتح خان مانند سابق فرماندار اصفهان باشد و مصلحت چنين ديدند كه كريم خان با سپاهى جرار بعراق رود پس از رفتن او على مردان نامردى كرده ابو الفتح خان را كشت و شاه اسماعيل مصنوعى را برداشته به شيراز رفت كريم خان دانست كه على مردان مردى غدار و نابكار است و با وى نيز همان خواهد كرد كه با ابو الفتح خان . از اينرو از رفتن بعراق منصرف شده لشكر بفارس كشيد و با على مردان سخت بجنگيد شاه اسماعيل نيز خانمان بگذاشت و به پناه كريم خان آمد و مردان فرار كرد كريم خان اسماعيل را برداشته باصفهان بازآمد . كريم خان پس از زمانى اسماعيل را برداشته بمازندران بجنك محمد حسن خان قاجار كه بعد از نادر شاه برخى از بلاد گيلان و استرآباد را گرفته بود رفت اما از خان قاجار شكست خورده بعراق گريخت و اسماعيل و پيروانش از كريم خان بريده پيش محمد حسن خان قاجار رفتند كريم خان در عراق شنيد كه على مردان در كرمانشاه مردكى را بدست آورده و او را فرزند شاه طهماسب و سلطان حسين دويم ناميده پس بجنك ايشان رفت على مردان فرار كرد و شاه مصنوعى در آن گير و دار كشته شد پس از چندى آزاد خان افغان به يارى مردان خان آمده او نيز از سپاه كريم خان شكست خورده بملاير گريخت بعدا آزاد خان باصفهان رفت و سكه بنام خود زد كريم خان باز او را از اصفهان گريزانيد . هنوز كريم خان در اصفهان از شر آزاد خان نرسته بود كه محمد حسن خان قاجار با لشكر جرار باصفهان آمد كريم خان بشيراز گريخت خان قاجار نيز بشيراز از پس كريم خان رفت اما قجرهاى دولو با افغانان يكدله شدند و بمحمد حسن خان قاجار شوريدند خان قاجار ناگزير