[ 607 - پرداختن اسماعيل بدفع ازبكان . ] 607 من الفتوحات امير اسماعيل صفوى بعد از تسخير فارس و خوزستان و كرمان و عراق بدفع ازبكان پرداخت و مهمترين جنك ، جنك مرو است كه سال 916 هجرى واقع شد ، در اين سال كه اوضاع خراسان از همه‌جاى ايران ويرانتر بود و محمد خان شيبانى ، خان ازبك خراسان و اطراف آنجا را بباد غارات و تاراج گرفته بود بعد از جنك با امير اسماعيل مغلوب شد و از هرات بمرو گريخت اسماعيل در مرو بلشكرش دستور فرار داد چون محمد خان با سپاهش تعقيب لشكر اسماعيل كردند ناگاه لشكر اسماعيل بازگرديدند و محمد خان گرفتار و كشته شد . ديگر جنك چالداران كه بسال 920 هجرى واقع شد و اجمال مطلب آنكه سلطان سليم خان عثمانى در سال مذكور با لشكرى چندين برابر سپاه امير اسماعيل بايران تاخت و در جلگه چالداران جنك درگرفت و چون لشكر عثمانى مسلح به توپ و تفنك بودند و ايرانيان فاقد آن نوع ابزار جنك ، از اينرو شكست خورده و بسيارى كشته شدند و امير اسماعيل به تبريز عقب‌نشينى كرد . شعر : اگر ز باد فنا اى پسر بينديشى * چو گل بعمر دو روزه غرور ننمايى گويند لشكريان عثمانى بعد از خاتمهء جنك بجستجوى كشتگان ايرانى پرداختند و اجساد عده‌اى از زنان ايرانى يافتند كه همراه شوهران خود بجنك آمده مردانه‌وار مىجنگيدند . از پس اين جنك بود كه ايران با اروپائيان ارتباط پيدا كردند . [ 608 - شاهى طهماسب پسر شاه اسماعيل . ] 608 من المآثر بعد از مرك امير اسماعيل پسر كلانش طهماسب كه بسلطنت رسيد خرد بود و كارهاى دولتى بدست امراء قزلباش اداره مىشد و اين امراء با يكديگر مشغول رقابت و جمع مال بودند از اين جهت عثمانيان و ازبكان از سرگرمى آنان استفاده كرده دوباره شرق و غرب ايران را عرصهء تاخت‌وتاز خويش كردند عبد اللّه خان ازبك خراسان را تصرف كرد شاه طهماسب او را در جام خراسان شكستى سخت داد و خان ازبك تا ماوراء النهر عنان بازنكشيد و همانسال سلطان عثمانى سليمانخان بآذربايجان در تاخت و تا سلطانيه پيش‌آمده بود اما از سرماى فوق العاده آنسال و برف باران تاب نياورده بازگشت . پيك اليزابت اول انگلستان كه آنتونى جنكين‌سون نام داشت بدربار طهماسب آمده بود روى خوش نديده بازگشت . طهماسب پادشاهى بود حريص بمال اندوختن ، برادران خود را آزار ميرسانيد چنان كه القاص ميرزا برادر خويش را برنجانيد او نيز بسلطان عثمانى پناهنده شد . طهماسب از سال 930 تا 984 سلطنت كرد .