قاضى احمد بن محمد غفارى كاشانى
مقدمه 15
تاريخ نگارستان ( فارسى )
نوح بن نصر سامانىست با محمد بن ذكرياى رازى و حال آنكه پادشاهى منصور سامانى از سال 350 تا 366 بوده و مرك محمد بن زكرياى رازى در سال 311 يا 320 ه اصل در رفتن ابن سينا از خوارزم بگرگان گويد : « خواجه ابو على را پيش قابوس بردند » ابن سينا در رسالهاى كه در ترجمهء حال خود نوشته بعد از ذكر انتقالش از خوارزم بخراسان گويد : « ثم دعت الى الانتقال الى جرجان و كان قصد الامير قابوس فاتفق فى اثناء هذا القبض على قابوس و حبسه فى بعض القلاع و موته هناك » از اين گفتار روشن مىشود كه ابو على به خدمت قابوس بن وشمگير نرسيده و مقارن وصول او بجرجان قابوس را از ميان برداشتند و بعد از اندك زمانى بسال 405 ه بكشتند . اصل گويد ابو على از آنجا به رى شد و بوزارت شهنشاه علاء الدوله افتاد انتهى در اين گفتار دو سهو روشن است يكى آنكه وزارت ابى على را در رى فرض كرده و حال آنكه در همدان بوده است و ديگر آنكه ابو على را وزير علاء الدوله پنداشته و حسام الدين ابو جعفر محمد بن دشمن زيار معروف بابن كاكويه امير اصفهان و مضافات را با شمس الدوله پسر فخر الدولهء ديلمى اشتباه كرده است زيرا ابن سينا دو مرتبه بوزارت شمس الدوله رسيد ميان سال 412 و 405 ه پس از مرك شمس الدوله و نشست پسرش سماء الدوله ابن سينا باصفهان رفت و به خدمت علاء الدوله پيوست و از خواص ندماء وى گرديد و بسيارى از كتب خود را بنام او نوشت و تا پايان زندگى در درگاه علاء الدوله بسر برد ليك هيچگاه وزارت او را نداشت . و اشتباهاتى چند از كتاب سياستنامه خواجه نظام الملك طوسى : اصل يعقوب ليث صفار در شريعت اسماعيليان شد انتهى تحرير ظاهرا خواجه سهو كرده هيچكس از مؤرخين نگفته كه او اسماعيلى بوده است اصل خليفه معتمد بسپاه گفت اى مردم يعقوب ليث عاصى شده ميخواهد خلافت از بنى العباس بازگيرد و مخالف او را از مهديهء مصر بياورد انتهى تحرير ظاهرا اشتباه است خلافت معتمد ( 256 - 279 ه ) بود مهديه بعد از 300 ه بنا شده و بانى آن مهدى فاطمى بود كه زمان خلافتش ( 296 - 323 ه ) بود وفات يعقوب ليث در 14 شوال 365 ه قريب چهل سال پيش از بناى مهديه . اصل البتكين در ايام نوح سامانى سپهسالار شد و چون نوح درگذشت منصور بن نوح را بپادشاهى بنشاندند انتهى تحرير اين مطلب درست نيست پس از نوح بن نصر پسرش عبد الملك بن نوح ( 343 - 350 ه ) بجاى او نشست و بعد از عبد الملك برادر عبد الملك منصور بن نوح ( 350 - 366 ه ) بجاى او نشست .