محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2043
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
به خانهء خود براى تجديد فتنه و اغتشاش در سرحدات آذربايجان و دوباره مأمور شدن مأمورين دولت عثمانى براى اخذ و تبعيد او از سرحد و فرستادن به اقصى بلاد عثمانى - شيوع و شدت درد گلو و مرض نوبه در مرند آذربايجان و رفع آن - ميرزا احمد خان سرتيپ اوّل ولد امير نظام حامل يك زوج سردوشى مرصّع از طرف قرين الشرف همايون به افتخار نواب و الا وليعهد گردونمهد دولت عليّه و نشان مرصّع اميرنويانى اعظم با حمايل آن به جهت امير نظام وزير دربار اعظم شده روانهء آذربايجان گرديد - سليمان پاشا مأمور مخصوص دولت عليّهء عثمانى كه حامل هديّهء گرانبهائى و نامهء مخصوصى از قبل اعليحضرت سلطان عبد الحميد خان بود در ماه ذيقعده وارد دار الخلافه شده و شرفياب حضور مبارك گرديد منزل معزى اليه مثل سفر سابق در باغ لالهزار و مهماندار او نيز بندهء مؤلف بود - مسجد رفيع البناى حاجى ميرزا حسين خان سپهسالار اعظم مرحوم را كه معروف به مسجد سلطانى و در جنب باغ آن مرحوم بنا شده است به امر همايون ملوكانه مشير الدوله وزير عدليهء اعظم از وجوه خود آن مرحوم سريعا مشغول اتمام است - زمين وسيع وسط ميدان اسبدوانى را كه بهطور تدوير و نيم فرسخ تمام محيط آن است و سابقا از اراضى خشك لميزرع بود به امر دولت و مراقبت امين السلطان وزير خزانه و گمرك و غيره قناتى كه متجاوز از چهار سنگ آب دارد براى شرب آنجا جارى و احداث و در ظرف ششماه آنجا را مشجّر و آباد و باغى در كمال خضرت و صفا نموده موسوم به باغ شاه كردند و عمارتى عالى در طرف شمالى اين باغ واقع است كه منظر به باغ دارد - موكب همايون از صاحبقرانيه تشريففرماى سلطنتآباد شد - شب شنبه سلخ ذى القعده علاء الدوله امير نظام در ارومى به مرض سكته مرحوم شد - ميرزا احمد خان ولد آن مرحوم را به لقب علاء الدوله ملقّب فرمودند - حسنعلى خان وزير فوايد به رياست قشون آذربايجان و ميرزا رضاى صديق الدوله به رسيدگى امور مالياتى و داخلهء آن مملكت منصوب و مأمور شده و خود نواب و الا وليعهد گردونمهد منبعد جميع امور آن مملكت را مستقلّا اداره مىنمايند - هم در اين سال به مباشرت امين السلطان وزير خزانه و گمرك و غيره عمارات و بيوت متعدّدهء اندرونى سلطنتى را كه كهنه و قديم شده بود در ظرف شش هفت ماه تماما از بنياد