محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1999

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

مختصّه به انگليس گردد - قرار مصالحه با امير يعقوب خان امير افغانستان داده شد و قشون انگليس مأمور به تخليهء كابل گرديد - پادشاه انگلستان از سفر ايطاليا كه من غير رسم رفته بودند مراجعت نمودند - دوك دارژيل جدّا مذمّت پليتيك دولت انگليس را مىكند - معاهدهء صلح افغانستان به مهر و امضا رسيد و نقاطى كه در تصرّف قشون انگليس بود به امير مسترد داشتند به استثناى معابر تنگهء خيبر و خرّم و پيشن و سيبى كه در تصرّف قشون انگليس ماند - سالى يكصد و بيست هزار ليرهء انگليسى از دولت انگليس براى امير استمرارا مقرّر شد و يك سفارتخانهء انگليس هم در كابل مقيم و برقرار گرديد - پرنس ناپليون پسر ناپليون سيّم امپراطور سابق فرانسه كه بعد از مهاجرت به انگلستان جزو عساكر آن دولت شده بود با قشون انگليس به جنگ زولوسها رفته و در مقدمة الجيش بود مقتول شد و كفن و دفن و عزاى او به عمل آمد - غلبهء ژنرال نودكا از نقاط عديده به زولوسها و تصرّف قلعهء شلمسفررا - ماژور كاوانيارى سفير انگليس در دربار امير افغانستان بار يافته و مجلّلا پذيرائى شد - سيتوايّو پادشاه زولوس چند نفر واسطه به اردوى انگليس فرستاده كه در صورت امكان صلح كند و اگر نشد تسليم شود - ماژور مارنز سيتوايّو پادشاه زولوس را اسير و دستگير كرد - ايلچى انگليس را با همهء اجزاء سفارت در كابل افغانستان به قتل رسانيدند - ژنرال روبر سردار انگليس كه هنوز از سرحد افغانستان نرفته بود بعد از مقدمهء قتل سفير از طرف دولت حكم به او صادر شد كه معجّلّا به جهت تدمير امير افغانستان وارد كابل شود - قشون انگليس مجددا قندهار را مسخّر كردند ، جلال‌آباد را نيز به حيطهء تصرّف درآوردند - قشون انگليس فاتحانه وارد كابل شد ژنرال روبر در ملأ عام به اهل كابل و ديگران اين فقرات را اعلان كرده بود : ( قلعهء بالاحصار كه ارك كابل بود خراب خواهد شد و علاوه بر قصاص قتل سفارت ساير سكنهء كابل بايد از عهدهء خسارت قشون‌كشى انگليس برآيند - امير يعقوب خان از واليگرى افغانستان استعفا نمود - انبار باروط زيادى در بالاحصار آتش گرفته است - يك قشون پشت‌بندى براى مواقع اهمّه داخله و خارجهء خود دولت انگليس در كانادا تجهيز و ترتيب داده است - جنگهاى سخت عظيم ما بين قشون انگليس و افغان در كار است . ( ايطاليا ) -