محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1982
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
اعليحضرت همايون با اعليحضرت امپراطور با كمال خصوصيّت و مهربانى و مودّت دست دادند و بعد از تقديم رسوم و تشريفات با اعليحضرت امپراطور در كالسكهء روبازى نشسته به عمارت دولتى موسوم به پالهدبورق تشريففرما شدند - منزل اعليحضرت امپراطور هم در همين عمارتست ، بعد از دقيقهاى اعليحضرت همايون به بازديد اعليحضرت امپراطور تشريف بردند - روز پنجم به تماشاى همين عمارت از خزانه و موزه و غيره گذشت ، شام را مهمان اعليحضرت امپراطور بودند - روز ششم به تماشاى بعضى ابنيه و عكس و پردههاى نقاشى و غيره مشغول گرديدند - روز هفتم بعضى از وزراى مختار و بزرگان وينه به حضور مهرظهور مشرّف شدند - بالجمله تا روز دوازدهم رجب بندگان اعليحضرت همايون در وينه متوقّف و مشغول ملاقاتهاى دوستانه با اعليحضرت امپراطور و تفرّج و تماشاى اماكن متنزّهه بودند - روز مزبور اعليحضرت امپراطور را وداع فرموده بعد به قصر شونبرون تشريففرما گرديدند و پس از تماشاى باغوحش آنجا ، روز سيزدهم كه عيد مولود مسعود حضرت امير المؤمنين عليه السّلام است از وينه به طرف ايران حركت فرمودند و اعليحضرت امپراطور به منزل اعليحضرت همايون آمده بعد از قدرى صحبت به اتّفاق در كالسكه نشسته به طرف گار مشرق راندند ، و در گار مجدّدا اعليحضرت امپراطور را وداع كرده روانه شدند و فردا قبل از ظهر وارد سرحد روس گرديده در استاسيون روسها مهمانداران و صاحبمنصبان روس حاضر بودند و از آنجا به كالسكههاى مخصوص اعليحضرت امپراطور روس داخل و روانهء راه گرديده ، روز پنجشنبه هفدهم رجب به ولاد قفقاز شرف ورود ارزانى داشتند - دو شب در ولاد قفقاز توقّف شد و تشريفات كامله از چراغانى و غيره به عمل آمد - شنبه نوزدهم از ولاد قفقاز حركت فرمودند بيستم به كروزنواى ، و بيست و يكم از اينجا انتهاض فرموده با كالسكه تا بندر پطروفسكى طىّ راه شد از اينجا در كشتى موسوم به الكسندر سزاريويچ ورود فرموده ، روز چهارشنبه بيست و پنجم رجب انزلى به مقدم فرخندهشيم مبارك مزيّن آمد و اين سفر خيراثر به ميامن اقبال خسروانه به سعادت اختتام يافت - روز نهم شهر شعبان المعظّم به دار الخلافهء باهره و مقرّ خلافت عظمى نزول اجلال فرمودند و عموم اهالى به زيارت جمال مهرمثال مقدّس سربلند