محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1974
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
بيست و چهارم آوريل مطابق سهشنبه دهم ربيع الثانى عساكر روس ورود به سرحد عثمانى نمودند - ايالت افلاق بغدان به قشون روس اجازه مىدهد كه از مملكت او عبور نموده به خاك عثمانى بروند و والى افلاق بغدان پرنس شارل سردارى عساكر خود را قبول كرده بر ضد عثمانى برمىخيزد - تصرّف عساكر عثمانى سخمقلعه را از بنادر روس در هفدهم مه مطابق پنجشنبه سيّم جمادى الاولى - شهر اردهان را روس متصرّف شد - شيخ الاسلام فتواى جهاد مىدهد - در چهارم ژون مطابق دوشنبه بيست و يكم جمادى الاولى عساكر روس شهر قارص را محاصره مىكنند - در بيست و دويّم همان ماه عساكر روس از رود دانوب عبور مىنمايد - ورود عساكر روس در سمت اروپ به تيرنوا خاك عثمانى - پيشقراول قشون روس به سردارى ژنرال كوركو از كوه بالخان عبور مىكند ، شهر بنكپلى به تصرّف عساكر روس درمىآيد - شكست اردوى نهم روس به دست عثمان پاشا سردار عثمانى - محمّد على پاشا به جاى عبد الكريم پاشا سپهسالارى كل عساكر عثمانى در سمت اروپ مىشود - عثمان پاشا در پلونا محصور شده در حملهء اوّل عساكر روس به آن نقطه ده هزار نفر قشون روس كشته مىشود - شكستى به ژنرال كوركو در حوالى قازانلق رو مىدهد - سليمان پاشا در يك حمله با روسها به جهت به چنگ آوردن درهشيپكا دو هزار نفر به كشتن مىدهد - عساكر افلاق بغدان با عساكر روس متّفق شده در محاصرهء پلونا جدّا مشغولند و سردارى اين دسته قشون با پرنس شارل حاكم افلاق بغدانست - لفچا به تصرّف روس درآمد - در حملهء دويّم عساكر روس و افلاق بغدان به پلونا بيست هزار نفر از عساكر روس كشته مىشود - شكست مختار پاشا در الشكد و خود را به قلعهء قارص انداختن - در هيجدهم نوامبر مطابق يكشنبه يازدهم ذيقعدة الحرام قلعهء قارص به تصرّف قشون روس درآمد و عساكر روس به سمت ارزنة الرّوم حركت كردند - در دهم دسامبر مطابق دوشنبه چهارم ذيحجه عثمان پاشا با قشون ابوابجمعى خود در پلونا تسليم عساكر روس مىشود - و در همان وقت ايالت سرب با وجود عقد مصالحه با دولت عثمانى نقض عهد نموده با قشون روس متّفق مىشود - با وجود سرماى سخت و برف زياد عساكر روس از چند نقطه كوه بالخان عبور مىكند . ( فرانسه ) - رياست مسيو كردى به مجلس وكلاى ملّت -