محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1364

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

برئ الذمّه باشد و سلسلهء قاجاريه و صفويّه با يكديگر خونخواهى كنند . بعضى از ارباب سير بر اين‌اند كه اصل اين قبيلهء جليله از تركستان به روم افتاده‌اند و در آن ولايت مىزيسته . در سال ششصد و پنجاه و سه كه هلاكو خان از جانب برادر خود منكوقاآن به روم رفت به امر برادر از هر ده خانوار مغول دو خانوار با او برفتند ، و بر اين قرار صد و بيست هزار كس از ايلات تركستان در ركاب او مأمور آمدند كه از سرحدّ تركستان الى اقصاى مصر و شام به محافظت ثغور پردازند ، از آن جمله ايل جليل قاجار به سرحدّات شام متوقف و مأمور شدند ، و در ايّامى كه امير تيمور گوركان به شام رفت و آن بلاد را مسخّر كرد ايلات تركستان را كه قريب به صد هزار نفر بودند مصلحت نديد كه در روم باشند ، ايشان را كوچانيده مأمور تركستان كرد . بعضى از آنها به تركستان شدند و جمعى در آذربايجان بماندند ، ايل جليل قاجار نيز در گنجه و ايروان ساكن گشتند . و برخى گفته‌اند چون به توسّط و تشفّع جناب مير سلطان على صفوى ، امير به اطلاق اسراى روم فرمان داد اين طايفهء جليله و جمعى از ايلات روم مانند بيگدلى ملقّب به شاملو در آذربايجان و ديار بكر متوقّف شدند ، و ارادت طوايف شاملو و روملو و تكلّو و قاجار و غيرهم به سلسلهء صفويّه و اجتماع ايشان از ديار بكر به دور شاه اسمعيل صفوى به جهت اين منّت بود . در هرحال ايل قاجار از ايلات تركستان و در ايران متوقّف بوده‌اند و شاه عبّاس صفوى جمعى را در قراباغ و گروهى را در گرگان و خراسان و مرو حكومت و الكاى داد . و در سال يكهزار و هشت هجرى كه شاه عبّاس به استرآباد رفت و قلعهء مبارك‌آباد بر ساحل گرگان را كه از بناهاى شاه طهماسب ماضى بود و تراكمه خراب كرده بودند تعمير كرد حسين خان قاجار زياد اغلى را از گنجه كوچانيده با قاجاريّه در آن قلعه سكنى داد كه تركمانان صاين خانى به تاخت‌وتاز استرآباد نيايند و تطاول نتوانند . و طايفهء مذكورهء قاجار على التّناوب در آن ولايت به حكومت و سالارى مىپرداختند ، تا در عهد دولت شاه سلطان حسين صفوى نوبت سرورى قاجار و رعيّت‌پرورى استراباد به نواب فتحعلى خان قوينلو رسيد - انتهى . ميرزا محمّد تقى متخلّص به سپهر ملقّب به لسان الملك از مورخين معتبر