محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1818
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
امپراطور فرانسه و امپراطور اطريش در ويلّافرانكا و گفتگوى مصالحه - عمده شروط مصالحه اين بوده است كه دولت اطريش حق سلطنتى كه در ايالت لمباردى ايطاليا دارد به امپراطور فرانسه واگذار نمايد ، و ناپليون نيز سلطنت لمباردى را به ويكتر امانول پادشاه ساردين تفويض نمايد - جميع دول فرنگ خاصّه اهالى فرانسه تعجب از اين داشتند كه با وجود فتوحات پىدرپى ، امپراطور فرانسه را چه بر اين داشت كه تعجيل مصالحه نمايد . خود امپراطور به اين عذر معتذر شدند كه به واسطهء حرارت هوا و امراض وبائى و بعضى جهات ديگر من جمله شراكت كردن جمهورىطلبان ايطاليا با ما در اين جنگ بود ، من نخواستم امتدادى در اين جنگ بدهم . علاوه بر اين چون جميع دول فرنگ در ابتداى جنگ به وجه غير عادلانه با ما حركت كردند و بعضى مضامين گفتند خواستم بعد از ظاهر نمودن شوكت و قدرت ملّت فرانسه را بر اطريش بدون دخالت دول ديگر مصالحه نمايم - اضطراب دولت انگليس از اينكه مبادا اين مصالحهء فورى فرانسه با اطريش سبب منازعه ما بين فرانسه و انگليس گردد - پنجاه هزار عساكر فرانسه با مارشال وايّان سردار متوقّف ايطاليا خواهند بود - صلح ما بين فرانسه و اطريش و ايطاليا ( ساردين ) در روديك منعقد شد - عزل كنت دبوال و نصب رشبرك به جاى او - بىپولى شديد در مملكت اطريش - استقراض سى كرور تومان پول ايران - فوت وزير بزرگ مترنيخ در تابستان به سنّ پيرى - تولّد پسرى در پروس از پسر نايب السلطنه - فوت الكساندر جنبل عالم متبحّر در برلن - فوت كال رتير جغرافىدان معروف ( انگليس ) مسافرت وليعهد دولت انگليس در اقطاع فرنگ الى جزيرهء مالت - تعيين پنجاب به چهارم ايالت هندوستان - در اين ايالت چهارم هندوستان كه پنجاب و دهلى در جزو اين ايالت شمرده مىشود چهل و چهار كرور رعيت انگليس دارد - عزل وزراى تورى ، نصب وزراى ويگ ، و صدارت لرد پالمرستن - شورش عملهجات در لندن - منسوخ نمودن دولت انگليس تنبيه سربازان مقصّر را با شلّاق - نقار جزئى با اتائونى ينگىدنيا - مسافرت ماكلنتن به قطب شمال و انكشاف درياى قطبى و يقين بر فوت فرانكلن - سيّاح قطبى كه در سنه هزار و دويست و شصت و پنج به قطب شمال سفر كرده و مفقود شده بود و تاكنون دولت