محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1778
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
جنگ در بالاخ لوا - قتل زياد سوارهء انگليس كه با قشون عثمانى متفقا مىجنگيدند - دو پسر اعليحضرت امپراطور روس گراندوك ميشل و گراندوك نيكلا با قشون تازه كه منچيكف رفته آورده بود در انگرمان با عساكر انگليس و فرانسه در كمال سختى جنگ مىكنند - فتح قشون فرانسه و انگليس و شكست روس - طوفان سخت در دريا و بيم غرق شدن سفاين جنگى فرانسه و انگليس - دولت پروس هم باطنا با دول فرانسه و انگليس و اطريش كه بر ضدّ روساند موافقت مىكند - كشتىهاى جنگى انگليس قلعهء سخت بمارسوند را كه متعلّق به روس و در جزيرهء آلاند در درياى بالتيك واقع است با كمال سختى با گلولهء توپ و نارنجك ويران مىسازد - استحكامات سواستاپل به واسطهء تعليمات تتلوين مهندس روس به قدرى سخت است كه حملههاى پىدرپى عساكر فرانسه و انگليس رد شده بىفايده مىگردد - انعقاد مجلس كونفرانس در وين - دولت پروس مىخواهد داخل اين مجلس شود امّا دولت اطريش قبول نكرده مىگويد چون عساكر خود را بر ضدّ روس با ما حاضر نكردى حق ورود را به اين مجلس ندارى - دولت ساردين بيست هزار نفر از عساكر خود را به جنگ روس و به كمك عساكر فرانسه و انگليس مىفرستد - فوت مرحوم امپراطور نيكلا كه در ماه حوت اتفاق افتاده به هيچوجه وضع جنگ را تغيير نمىدهد - عمر پاشا سردار عثمانى از طرف دولت خود به كمك عساكر متحده وارد سواستاپل مىگردد - در كونفرانس وين دولت اطريش را كه مقصود انعقاد مقدمات صلح ما بين دولتين روس و عثمانى بود به واسطهء عدم قبول دولت روس كه در قرادنگيز سفاين جنگى نداشته باشد كونفرانس وين مثمرثمرى نگرديد - دولت اطريش يكصد هزار قشون ذخيره كه حاضر كرده بود مرخّص مىكند و وضع خود را در انظار طور ديگر جلوه مىدهد كه در مسئلهء شرقيه نمىخواهد مداخله بكند - ژنرال پليسبر سپهسالار كل عساكر فرانسه شده وارد سواستاپل مىگردد - چند سفينهء جنگى فرانسه و انگليس به درياى آزوف ورود مىكنند و فتوحات نمايان از آنها معروف مىشود - در اوايل تابستان كار محاصرهء سواستاپل در نهايت گرميست - نقاطى كه در تصرّف عساكر دول متّحده است خيلى نزديك به قلعه و به جهت يورش مساعد است -