تشكيل داده‌اند ، ناحيهء لىبريا را كه در اين سال ( هزار و سيصد ) متحاوز از هفتصد هزار سكنهء اصلى دارد كه سياه‌پوستند « 2 » و شانزده هزار از آن سياهانى هستند كه از ينگىدنيا مهاجرت نموده به اين ساحت آمده‌اند - دول اتائونى و انگليس و بلژيك و پروس و برزيل و فرانسه به يك ايالت جمهورى افريق شناختند . امريكا - ( اتائونى ) - اوّل كشتى كه در ظرف نه روز و سه ربع ساعت از نيكور ينگىدنيا به ليورپل بندر انگليس آمد كشتى موسوم به آرتيك بود و اين سفر در ماه دلو اتفاق افتاد - جمهورى اتائونى درصدد فرستادن جمعى از دانشمندان به خاك ژاپن مىباشد و غرض از اين مسافرت انكشاف مسائل جديده مىباشد زيرا كه بنادر ژاپن تا آن وقت براى هيچيك از ملل باز نبود - از اهالى چين چند هزار نفر به جهت كار كردن در معدن طلاى كاليفرنى از مملكت خود به اتائونى مىآيند - كليسنا از معارف اتائونى درگذشت - فرانسه و انگليس هرقدر خواستند اتائونى را با خود متّحد كنند كه دولت اسپانيا را در نگاهداشتن جزيرهء كوبا تقويت كنند قبول نكرد - كشتىهاى جنگى اتائونى در اين سال سى و شش فروند بود . ( ينگىدنياى جنوبى ) - ابتداى خيال مردم در حركت بر روى شطّ امازن با كشتىهاى بخار در اين سال بود - خريد و فروش غلام و كنيز در دولت برزيل به وساطت انگليس موقوف شد - توضيح آنكه شط امازن از تمام شطهاى روى زمين عظيم‌تر و بزرگتر است حتى از نيل . سرچشمهء اين شط از جبال آند است بعد از طىّ پنج هزار و چهارصد هزار ذرع مسافت در محاذى خط استوا به محيط اتلانتيك مىريزد . در حوالى سرچشمه در جاها كه عرض اين شط خيلى كم است سه الى پنج هزار ذرع است امّا نزديك به دريا عرض اين شط دويست و هشتاد و شش هزار ذرع مىباشد و عمقش سيصد و بيست و پنج ذرع ، زيادى آب اين شطّ به حدّيست كه وقتى كه به محيط مىريزد به مسافت صد و سى و پنج هزار ذرع در دريا طعم آب به هيچوجه تغيير نكرده شيرين است و مخلوط به آب دريا نمىشود . انكشاف

--> ( 2 ) . هزار و سيصد ، سال تأليف اين كتاب است . در مرآت البلدان عين اين عبارات آمده امّا به جاى هزار و سيصد ، هزار و دويست و نود و چهار است كه سال تأليف مرآت البلدان است .