محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1726

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

خراب شد - شيخ حسن عرب كه با ميرزا حسنعلى خان حاكم بندر بوشهر از در تمرّد برآمده به جزيرهء خارك رفته بود ميرزا حسنعلى خان جزيره را متصرّف و شيخ حسن فرار به كسبا كه جزو محمرّه است نمود - استاد حسن نام تبريزى دو صندوق خزينه‌دار بسيار خوب ساخت كه مثل صندوقهاى بسيار خوب فرنگى بود و يكى يك خروار وزن داشت - بعد از آنكه معلّمين فرنگى كه از دولت آستريه خواسته بودند به دار الخلافه رسيدند و طرف شرقى مدرسهء مباركه دار الفنون نيز تمام شد روز يكشنبه پنجم ماه ربيع الاول اين سال يكصد نفر از اولاد شاهزادگان عظام و امرا و اعيان و رجال دولت كه براى تحصيل در اين مدرسه منتخب شده بودند به توسط ميرزا محمّد على خان وزير دول خارجه شرف‌اندوز خاكپاى مبارك شده بعد از آن به مدرسه آمده به ميمنت شروع به تحصيل كردند در اين روز دار الفنون افتتاح يافت و حسب الرسم تشريفات معموله به عمل آمد و ابتدا علمى كه شروع شد مشق پياده نظام و مشق توپخانه و مشق سواره نظام و هندسه و طبّ و جرّاحى و علم دواسازى و علم معدن بود و مقرّر شد هر دسته لباسى عليحده بپوشند كه فقط از وضع لباس شغل هريك معلوم شود و قرار دادند مترجمين از براى مدرسه تعيين كنند و از آن روز علوم جديده و انكشافات نافعه ملل فرنگ كه در چند مائه به زحمت بسيار و مشقّت بيشمار معلوم شده بود در اين مملكت شروع به انتشار نمود و شرح احوال و اسامى رؤسا و معلمين و متعلّمين اين مدرسه مباركه و شرح ترقيات و مراتب و شئونات و امتيازات و تحصيلات و ماموريتهاى هريك از شاگردان از ابتداى افتتاح مدرسه تا سنهء هزار و دويست و نود و پنج مفصّلا و مشروحا در جلد دويم مرآت البلدان ناصرى موسوم به مآثر السلطان نگارش يافته است و در اينجا حاجت به تكرار نيست - هم در اين سال ميرزا احمد خان نايب دويم وزارت خارجه به لقب خانى و نشان شير و خورشيد از مرتبهء اوّل سرهنگى با حمايل سفيد نايل گرديد - ميرزا فضل اللّه برادر جناب صدر اعظم به منصب جليل وزارت كلّ نظام سرافراز و روانهء آذربايجان شد - دو دسته غلام چلبيانلو ابوابجمعى جواد خان و محمود خان مأمور نظم طرق شاهرود و بسطام شدند - عباسقلى خان سرتيپ افواج قزوين و ساير سركردگان كه در خراسان خدمت كرده بودند هريك به انعام و