محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1724

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

خلعتى فاخر براى صيد محمد خان عنايت و ارسال فرمودند - از خراسان خبر رسيد كه پنج شش هزار سوار تركمان سرخسى به نهب تربت حيدريه آمده نواب حسام السلطنه جمعى را بر سر آنها فرستاده جنگى عظيم درگرفته تراكمه را مقهور و بسيارى از ايشان را مقتول و زياده از دويست و پنجاه نفر اسير و سر به دست قشون ظفرنمون افتاده باقى فرار كردند - نواب نصرت الدوله حكمران فارس با محمّد قلى خان ايل بيگى براى نظم و سركشى به طرف كوهگيلويه و بهبهان رفتند - ميرزا باقر خان امير طبس به يزد آمد - يكى از كشيشهاى ينگىدنيائى ساكن ارومى تخم‌پنبهء ينگىدنيائى در ارومى كاشته حاصل آن بسيار خوب شد لهذا قرار دادند كه از اين تخم بسيار بكارند و اين زراعت را رواج دهند - براى اينكه مردم بىسررشته خود را طبيب قلم ندهند و به طبابت فوج داخل نشوند مقرّر شد اطباى فوج در ادارهء دكتر كازولانى حكيم‌باشى نظام باشند و به تصديق مشار اليه طبيب هر فوج مشخّص شوند - محمّد خان نايب الحكومهء مازندران به حكومت ارومى برقرار گرديد - ريش‌سفيدان تراكمهء سرخس در خدمت نواب حسام السلطنه متقبل انقياد و خدمتگذارى شده با عباسقلى خان بيگلربيگى مشهد كه مأمور حكومت سرخس گرديده بود روانهء آن محل گرديدند - شب چهارشنبه چهارم محرّم دو ساعت از شب گذشته در تبريز زلزله شديد شده نزديك صبح نيز مجدّدا زلزله مىشود . قبل از زلزله سه چهار روز برف آمده و بعد باران بسيار باريد - روز بيست و پنجم ماه محرّم به اقتضاى رأى صوابنماى همايون و نظر به مصالح ملكى ميرزا تقى خان اتابيك اعظم از منصب امارت نظام و وزارت عظمى و لقب اتابيكى و ساير مشاغل و مناصب بكلّى خلع و معزول شد و ميرزا آقا خان اعتماد الدوله به جاى او به تفويض منصب صدارت عظمى انتخاب و مفتخر گرديد - مساعى جميله براى نظم راه خراسان و آسايش زوّار نمودند - اين اوقات يكشب سيلى عظيم در تبريز آمد ولى خرابى به شهر وارد نياورد ، و چون اكثر اوقات فيما بين جديد الاسلام ارامنه و يهود و گبرها در باب اموال متوفى گفتگو بود حكم شد رسيدگى به اين مرافعه مخصوص به دار الخلافه و ديوانخانهء بزرگ پادشاهى باشد و احدى از حكّام شرع و عرف ولايات مداخله در اين كار ننمايند - سيصد نفر ملازم از اهل اشرف و توابع مأمور