محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1698
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
هفت كرور و بيست و پنج هزار و شصت و هشت تومان و پنجهزار رايج ايران و خرج سيصد و بيست و يك كرور و سى هزار و دويست و شصت و هشت تومان و پنجهزار بوده - افتتاح راهآهن از اسين به بولن هم در اين سال شد . امريكا - ( اتائونى ) - در اين سال ما بين اتائونى و مكزيك جنگى سخت روى داد و قشون اتائونى مكزيكه پايتخت مكزيك را فتح كرد . ( هايتى ) - در اين سال ريشه رئيس جمهورى وفات يافت و سلوك كه از جنس سياهان بود به رياست برقرار گرديد . [ سنهء 1265 هجرى - سنهء 1848 مسيحى ] آسيا - ( ايران ) - شب چهارشنبه بيست و پنجم شهر ربيع الثانى به مباركى تحويل شمس به برج حمل شد و شرايط سلام خاص و عام و جشن نوروز در شب و روز به عمل آمد - مطلب اهمّ اين سال باز رفع فتنهء خراسان و دفع محمّد حسن خان سالار است . نواب حشمت الدوله با اردوى خود متوجّه هرات گرديده در دو فرسخى غوريان لشكرگاهى اختيار و از نيمهء محرّم تا آخر ربيع الثانى در آنجا اتراق نمودند و يار محمّد خان از بابت ماليات هرات نقدا جنسا خدمات نمود . پس از اطلاع نواب حشمت الدوله از مأموريت نواب حسام السلطنه عزيمت نيشابور ، و در آنجا دو شاهزاده و برادر يكديگر را ملاقات كرده و در آن اثنا فرمان احضار نواب حشمت الدوله و ولايت نواب حسام السلطنه شرف وصول يافت و نواب حشمت الدوله پس از ورود به دار الخلافه و شرفيابى حضور همايون به حكومت آذربايجان منصوب ، و ميرزا محمّد مستوفى ولد ميرزا تقى قوام الدوله به وزارت ايشان مخصوص گرديد . و در اين ايّام چراغعلى خان زنگنه را براى كشف امور خراسان و استمالت سالار بدان ساحت روانه نمودند ، و او پس از چند روز توقف در مشهد و چند مجلس ملاقات و مقالات با سالار و علماى مشهد آخر بىنيل مرام مراجعت كرد و به لطايف الحيل جان خود را از شرّ اوباش و جهّال مشهد به سلامت دربرده به اردوى نواب حسام السلطنه پيوست و از آنجا روانهء دار الخلافه