محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1347

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

طايفهء ترك قاجار كه مدّتى متمادى در شامات سكنى داشتند و امير تيمور گوركان آنها را از شامات به ايران آورد يكى از هفت طايفه‌اى مىباشند كه باهم متّفق شده ، شاه اسمعيل اوّل پادشاه صفوى را به تخت سلطنت ايران جلوس دادند و از آنجا كه با وجود كثرت عدد به وصف شجاعت و جلادت موصوف بودند شاه عباس بزرگ آنها را به سه شعبه منشعب نمود . شعبهء اوّل را در گنجه سكنى داد تا جلو تاخت‌وتاز لگزيها را بگيرند - شعبهء دوّيم را در مرو ساكن ساخت كه مانع تجاوز و تخطّى اوزبكها به سرحدات خراسان باشند - شعبهء سيّم را در استرآباد مقيم كرد تا تركمنهائى كه در امتداد ساحل و دشت طرف مشرق درياى خزر مسكن دارند به واسطهء جلوگيرى اين جماعت اسباب خسارت و اضرار رعاياى ايران نشوند ؛ چه تراكمهء مزبوره به واسطهء جلادت ذاتى و به واسطهء صحراهاى كوير كه در اوان مخاطرات بدانها پناه مىجستند و كسى نمىتوانست آنها را تعاقب كند ، همواره نواحى گرگان و استرآباد و آن حدود را غارت مىنمودند . خلاصه شعبهء اولى كه در گنجه سكنى داشتند به نادر شاه پيوسته بدينواسطه آنها را قجر افشار ناميدند ، و بعد از فوت نادرشاه اين شعبه رو به تنزّل و هبوط گذاشتند - شعبهء دويّم كه از هر طرف دشمن آنها را احاطه كرده بود همواره در كار بودند كه ولايت مرو را از حمله محروس و در تصرّف داشته باشند - شعبهء سيّم مايل و مستعد بودند كه تخت سلطنت ايران را تصاحب نمايند . چيزى كه مانع نيل اين مرام مىشد نفاقى بود كه رؤساى آنها با يكديگر داشتند - اين شعبه از قاجاريه نيز به دو طايفه منقسم شد . طايفه‌اى موسوم به يوخارىباش و طايفهء ديگر معروف به اشاقه‌باش گرديدند . و رؤساى يوخارىباش رئيس كل بودند تا زمان نواب فتحعلى خان كه از رؤساى طايفهء اشاقه‌باش بود . نواب فتحعلى خان چون سردار قشون شاه طهماسب شد اقتدار كلّى بهمرسانيده رياست يوخارىباش و اشاقه‌باش هر دو بر او مقرّر آمد . نادر شاه نواب فتحعلى خان را بكشت و چون مىخواست نفاق و تفرقه ميان اين دو طايفه اندازد يكى از بزرگان طايفهء اشاقه‌باش را كه زمان بيگ بن

--> سفر اوّل او در هزار و هشتصد مسيحى بوده كه مطابق است با هزار و دويست و پانزده هجرى ( مؤلف ) .