محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1661
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
عبد اللّه پاشاى بابان قصد سنندج كرد و محبعلى خان با پانزده هزار نفر روانهء كردستان گرديد . عبد اللّه پاشا چون خبر حركت محبعلى خان را بشنيد خايف شده بازگشت . محبعلى خان نيز به كرمانشهان معاودت نمود و در حكومت مستقل شد و به دزفول و خرّمآباد رفته آن صفحات را منظم كرد و از بروجرد به اصفهان رفت و با منوچهر خان معتمد الدّوله ملاقات نمود - هم در اين سال در ماه رمضان محمّد خان اميرتومان درگذشت - هم در اين سال ميرزا جعفر خان مشير الدّوله مأمور اسلامبول به اجازهء امناى دولت عهدى با وكيل دولت بلژيك منعقد نمود كه صورت آن از قرار ذيل است : صورت عهدنامهء دولتين ايران و بلژيك « 1 » بر خردمندان تيزهوش و تيزهوشان سخننيوش پوشيده نماناد كه جناب ربّ عباد امور معاش و معاد عباد را به قبضهء ارادت و اختيار سلاطين با عدل و داد نهاد ، تا كافهء برايا در تحصيل مال و حصول آمال و انجاح مطالب و اسعاف مآرب طريق مهربانى و و داد سپرند و پيرامون تعاند و خلاف نگردند - تبيان اين مقال آنكه اعليحضرت كيوان رفعت ، مشترى سيرت ، بهرام سطوت ، خورشيد شوكت ، ناهيد بهجت ، عطارد فطنت ، قمر طلعت ، مالك ممالك محروسهء ايران ، وارث تخت و تاج سلاطين كيان ، ظلّ اللّه فى الارضين ، كهف الاسلام و المسلمين محمّد شاه قاجار خلد اللّه ايام سلطنته الى آخر الاوان - و اعليحضرت فلك رفعت ، قضا درايت ، قدررتبت ، پادشاه تمامى بلجيق - لئوپولد - ادام اللّه ايّام سلطنته الى آخر الزمان - هر دو على السّويه چنين مناسب ديدند كه به جهت تأسيس قواعد دوستى و محبّت و
--> ( 1 ) . متن اين عهدنامه در « مجموعهء معاهدات دولت عليّهء ايران » چاپ نشده ولى در روضة الصفا و ناسخ التواريخ وجود دارد . اختلاف بين اين متن و متن روضة الصفا كم است امّا با متن ناسخ آنقدر اختلاف دارد كه بيان آن در اينجا امكان ندارد . سودى نيز بر آن مترتب نيست . بايد متن اصلى عهدنامههاى دورهء قاجار با همان زبانى كه جنبهء سنديت به آن داده شده بار ديگر چاپ و ترجمه شود و جز اين انجام هر كارى بىفايده است .