محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1651
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
منظم ساخت و شنيد كه آقا خان به طرف اسفندقه و جيرفت تاخته و در آنجا به جمع آذوقه اصرارى كامل دارد به محض استحضار فضلعلى خان سواران خود را برداشته بدانطرف شتافت و سه فوج سرباز و دو عرّاده توپ نيز از كرمان بخواست در اينوقت معلوم شد كه آقا خان از اسفندقه به گرمسير رفته فضلعلى خان مصلحت نديد كه شهر را رها و او را تعاقب كند لهذا به كرمان آمد - هم در اين اوقات ميرزا رضاى ميزان آقاسى كه به خوارزم رفته بود با فرستاده اللهقلى خان اوزبك خيوقى كه اتانياز محرم نام داشت و چند رأس اسب پيشكشى به دربار اعلى آمد و موكب شهريار منصور غازى از راه خوانسار و گلپايگان به نهاوند تشريففرما گشته از آنجا به همدان نزول اجلال فرمودند و مردم گلپايگان كه از حكومت نيّر الدوله فرّخ سير ميرزا شكايتى داشتند به او تهمت بسته گفتند قصد مخالفت دارد . بنابراين بخشعلى خان به احضار او رفته و او در قزوين به ركاب اعلى پيوست و معلوم شد كه آنچه به او نسبت دادهاند محض تهمت بوده است پس از ثبوت مطلب نيّر الدوله مشمول الطاف پادشاهى گرديد - هم در اين اوان فرّخ خان غفّارى كه از منازل عرض راه اصفهان به تحقيق حال امان اللّه خان افشار وزير گيلان رفته بود معلوم نمود كه مشار اليه به جهت اظهار قدس و تقوى حركاتى مىكند كه اسباب سخريّه مردم و عدم پيشرفت عمل وزارت و خدمت ديوانست ، مراتب را به واسطهء عريضهاى معروض آستان مبارك داشت ، اعليحضرت همايون يحيى ميرزا حاكم گيلان را با امان اللّه خان وزير به حضور مبارك احضار فرمودند و مقرّر شد فرّخ خان به رتق و فتق امور گيلان و رسيدگى به عمل ماليات پردازد و يحيى ميرزا به وزارت محمّد امين خان نسقچىباشى به گيلان رفت و فرّخ خان پس از رسيدگى به امور آن ولايت دستورالعمل به محمّد امين خان داده بعد از هشت ماه به ركاب اعلى پيوست . و بعد از ورود موكب همايون به دار الخلافه باهره جهانگير ميرزا و جلال الدين ميرزا پسران كامران ميرزا حكمران هرات به قصد ملازمت آستان اقدس به حضور مبارك آمدند و مورد الطاف كامله گرديده منزل و راتبه و انعام لايقه دربارهء آنها مبذول شد - هم در اين اوان سليمان خان امير تومان گيلان كه حكومت خمسه داشت معزول و نواب حمزه ميرزا به جاى او منصوب گشت ، و چون سابقا از جانب دولت عثمانى