مراجعت از هرات نيز به دار الخلافه آمده سالى بيست هزار تومان مقرّرى يافت بالجمله محمّد عمر خان حسب الامر به فراه و اسفزار رفته جلال الدين ميرزا را مقهور ساخت و كار محاصره هرات سخت شد و لشكريان نيز از طول مدت به ستوه آمدند و اطراف شهر را تا بيست فرسنگى خراب كردند و وزير مختار انگليس در فراهم آوردن موجبات تعلل ساعى بود تا خاطر مبارك از او مكدّر شده و بدين واسطه راه دار الخلافه را پيش گرفت و در عرض راه حكم به او رسيد كه نايبى روانه هرات كند و خود به لندن حاضر شود ، وزير مختار استدرت « 2 » نايب اوّل خود را به هرات فرستاد و خود روانهء لندن شد و عساكر منصوره شهر را گلوله‌باران كردند - هم در اين اوان اسكندر خان از سران سپاه زخمى برداشته بعد از دو روز درگذشت و در يورش روز هشتم جمادى الاولى كه نيمى از ديوار حصار هرات را گلولهء توپ خراب كرد ولى خان تنكابنى كه در اين يورش پيشرو بود و علم خود را به شيرحاجى سيّم رسانيده نصب كرد [ و ] به جهت رسانيدن امداد به سنگر خود بازگشت . چون از خندق بگذشت گلوله توپى سر او را ببرد و درجهء شهادت يافت و بروسكى صاحب از اميرزادگان لهستان كه در خدمت دولت عليّه بود به زخم گلوله هلاك شد و سرخوش خان نيز زخم گلوله يافت و اگر بعضى دسته‌جات مساهله نمىنمودند در اين يورش شهر مسخّر شده بود - عساكر ظفرمآثر به اشارهء عليّه مهيّاى يورش ديگر شدند و متقبّل گرديدند كه در اين حمله شهر را مسخّر نمايند ، امّا ابرام امنا و كارگذاران دولت انگليس در معاودت موكب اعلى زياد شد بلكه سفاين جنگى آن دولت به سواحل و بنادر عمان آمد و بالصّراحه اظهار نمودند كه چون فتح قشون ايران هرات را اسباب اختلال حكومت انگليس در هندوستان است اگر از آن درنگذرند مودّت مبدّل به خصومت مىگردد - اعليحضرت همايون شهريار غازى بنابر رعايت دوستى دولت انگليس حكم به بازگشت اردوى معلّى فرمودند و در نوزدهم جمادى الآخره از خارج هرات حركت كرده در نوزدهم شعبان وارد دار الخلافه شدند - محمّد على خان ابن آصف الدّوله و جعفر قلى خان شادلو با

--> ( 2 ) . متن : اسندرت با مطابقه با ناسخ التواريخ به استدرت ( Stodart ) تصحيح شد .