محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1642
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
جنگ شد . آصف الدوله كه به طرف بادغيسات رفته بود در آن حدود جنگها كرده در هريك غلبه نمود . و ملا عبد الحق پشتكى در هرات به مسجد رفته پس از وعظ به اسم جهاد مردم را مهيّج شد و جمعى جمع شده از دروازهء خوش بيرون آمده كه به اردوى همايون حمله نمايند قراولان محمّد خان اميرتومان به آنها برخورده به جدال پرداختند و عليمحمّد خان كردبچه در اين واقعه مقتول شد ، و محمد صالح خان پسرش به جاى او برقرار گرديد . بالجمله همه روزه در خارج و داخل هرات جنگ در كار بود و ذيل قضيّه طولانى گرديده و چيزى كه پيشتر عايق نيل مرام شد اين بود كه باطنا امرا باهم مخالفت بهم رسانيدند و علىرغم يكديگر كار مىكردند هم در اين سال خسرو خان گرجى حاكم اصفهان چون چند فقره شفاعت علماى شهر را قبول ننمود مردم بر او بشوريدند و او را در عمارت هفت دست محصور كردند . فرّخ خان كاشى غفّارى به تحقيق ماجرى مأمور اصفهان شد و معلوم كرد كه فيما بين اهالى و خسرو خان اصلاح نمىشود لهذا خسرو خان به دربار همايون احضار شد و فرّخ خان چهار ماه به امور ولايتى رسيدگى مىكرد تا فضلعلى خان قراباغى به حكومت اصفهان منصوب شد و فرّخ خان حسب الامر بعضى ظروف و ادوات مرصّع تمام نموده روانهء هرات شد و در ظاهر هرات به حضور همايون مشرف گشت ، و ميرزا جواد كه در وزارت اصفهان و منال ديوان دخلى داشت و بر ضدّ حكومت بود فضلعلى خان او را نابود كرد . و نواب مؤيد الدوله و طهماسب ميرزا حاكم همدان احضار شده به هرات رفت - هم در اين سال فضان آقا ياور توپخانه به سرهنگى توپخانه نايل آمد - هم در اين سال شاهزادگان كه در قلعهء اردبيل مأمور به توقف بودند نقبى از قلعهء اردبيل به خندق خارج شهر به واسطهء حفّارى احداث كرده ركن الدوله علينقى ميرزا و پسرش نصر اللّه ميرزا و ظل السّلطان و امامويردى ميرزا از آن نقب خارج شده خود را به خاك روس رسانيدند ولى از حمايت امپراطور مأيوس گشته به اسلامبول رفتند و از آنجا به عتبات عاليات آمده رحل اقامت افكندند - هم در اين سال حسين خان مقدم آجودانباشى مأمور به اسلامبول و پاريس شد ، و نواب اردشير ميرزاى حكمران مازندران برحسب امر اعلى به تأديب قيات نام تركمان از طوايف جعفر باى كه در