محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1635

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

تنظيمات عسكريّه - فرستادن سفراى مقيم به اطريش و فرانسه - بروز طاعون و و با در مصر - طلوع ستارهء ذوذنب موسوم به هالى كه هر هفتاد و شش سال طلوع مىكند و اين دفعهء بيست و پنجم است كه طلوع نموده . [ سنهء 1252 هجرى - سنهء 1836 مسيحى ] آسيا - ( ايران ) - در اين سال موكب همايون اعليحضرت محمّد شاه چنان كه در ذيل سال قبل اشاره نموديم مصمّم تنبيه تراكمهء گرگان گرديد و در سه‌شنبهء بيست و دويّم ماه صفر به باغ نگارستان نقل مكان فرمودند و در اين سفر نواب فرهاد ميرزا ( حاجى معتمد الدوله ) همه‌جا با دو فوج سرباز و هزار سوار چنداول موكب همايون بودند . نواب فريدون ميرزا و حسن خان سارى اصلان با پنج فوج سرباز و توپخانه و قورخانه در دهم ربيع الاول از راه سمنان قصد بسطام و كالپوش كردند و روز نوزدهم ماه مزبور اردوى شهريارى از نگارستان به طرف فيروزكوه حركت كرد و چهل روز در چمن فيروزكوه اقامت فرمودند . منوچهر خان معتمد الدوله كه از فارس مراجعت كرده بود در اين چمن به ركاب اعلى پيوست ، و فرامين به بزرگان ايلات تراكمه صادر شده به محمد صالح خان كرد محلهء استرآبادى داده او را به گرگان فرستادند و در سيّم جمادى الاولى از فيروزكوه انتهاض فرموده پس از طى منازل به شاه كوه رسيدند ، بزرگان تراكمه به تقبيل عتبهء عليّه آمده حكم همايون شد كه نواب فريدون ميرزا با پنج هزار سوار جرّار تا قارن‌قلعه ( قارىقلعه ) گرگان رفته تركمانان بيابان‌گرد را كه مصدر خلاف شده بودند گوشمالى بسزا دهد ، پس از آن موكب معلى به خرقان بسطام نزول اجلال نمود ، روز پنجم جمادى الثانيه چمن كالپوش مضرب خيام بااحتشام مبارك گرديد - از آنطرف تراكمه چون دانستند نواب فريدون ميرزا نزديك شده ده هزار سوار در قارن‌قلعه مستعد پيكار گشتند و به محض وصول نواب معظم به آن محال نايرهء حرب اشتعال يافت تراكمه به واسطهء شليكهاى توپ متفرق گشته راه هزيمت پيش گرفتند و به طرف اورگنج و خيوه راندند - قارن‌قلعه را نواب فريدون ميرزا متصرّف شده مراتب را به حضور همايون عرضه