محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1616
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
و امير علينقى خان عرب و امير اسد اللّه خان در عرض راه هرات به اردوى شاهزادهء اعظم پيوستند و ميرزا موسى نايب رشتى نيز با پانزده هزار قشون در خدمت نواب مستطاب شاهزاده روانهء هرات شد و حضرت مستطاب نايب السلطنه بعد از حركت فرزند اكرم بزرگوار از ارض فيضآثار در اوايل جمادى الاولى از خبوشان به مشهد مقدس آمدند و سواره و پياده كه ملتزم ركاب آن حضرت بودند همراه قايم مقام مأمور شدند كه از دنبال نواب شاهزادهء با احتشام روانهء هرات گردند - كوسويه و غوريان كه در دست گماشتگان يار محمد خان وزير كامران افغان بود و يار محمّد خان در ارض اقدس دستگير ، چون اردوى شاهزادهء معظم بدين نواحى رسيد كوسويه را به يورش گرفتند و متوجّه غوريان شدند . كامران ميرزا والى هرات با پنجهزار نفر به استقبال عساكر منصوره آمد و در پل نقره سه فرسخى هرات فئتين تلاقى كرده در اوّل حمله افاغنه مقهور گرديده به هرات گريختند و اردوى و الا به نيم فرسخى هرات نزول نمود و قايم مقام در حين عبور دو هزار نفر به محاصرهء غوريان گذاشته و خود به حضور نواب شاهزادهء اعظم آمد ، و كامران ميرزا بار ديگر لشكرى جرّار به مقاتلت و مقابلت سپاه منصور فرستاده اين دفعه نيز مغلوب و منكوب شده فرار كردند مقارن اين احوال قلوب اهل مملكت گرفتار فزع و اهوال گرديد - تبيين آنكه سابقا حضرت مستطاب نايب السلطنه را ورم كليهاى عارض و رفع شده بود در هنگام حركت و معاودت به خراسان آن ناخوشى عود كرده و اطباى مخصوص كه هميشه ملتزم ركاب آن حضرت بودند در اينوقت عقب مانده بنابراين بيمارى اشتداد بهمرسانيد و منجر به اسهال كبد شد . حضرت مستطاب شاهزادهء مملكتستان نايب السلطنه و وليعهد دولت عليّه ايران عباس ميرزا كه از بزرگى عرصهء جهان بر او تنگ بود پس از وصايا و بيانات متقنه شب پنجشنبه دهم ماه جمادى الثانيه راه غرفات جنان پيش گرفت و در روضهء مقدسه حضرت رضا عليه آلاف التحيّة و الثناء مدفون گرديد : در دل خاكش نهان كردند و مىگفت آسمان * از سر رشك و حسد يا ليتنى كنت تراب مدّت عمر شريف حضرت شاهزادهء مرحوم طابثراه چهل و هفت سال و