محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1584

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

آستارا پيوسته به ملاحظهء همان ضابطه در باب مجراى مياه و از آنجا خط سرحد متابعت مجراى اين رودخانه خواهد كرد تا به ملتقاى دهنهء آن بحر خزر و خط سرحد را كه بعد از اين متصرفات روسيّه و ايران را از هم فرق خواهد كرد و ميل خواهد نمود . فصل پنجم : اعليحضرت پادشاه ممالك ايران از جانب خود و وليعهدان ، تمامى الكاء و اراضى و جزاير و جميع قبايل خيمه‌نشين و خانه‌دار را كه در ميانهء خط حدود معيّنه و قلل برف‌دار كوه قفقاز و درياى خزر است الى الابد متعلّق به دولت روسيّه مىداند . فصل ششم : اعليحضرت پادشاه ممالك ايران به تلافى خسارت دولت و رعيّت روسيّه مبلغ ده كرور نقد كه عبارت از بيست مليان مناط سفيد روسى است قرارداد و موعد و رهاين « 3 » وصول اينوجه در قرارداد عليحده كه لفظ به لفظ گويا در اين عهدنامه مندرج است معيّن خواهد شد . فصل هفتم : چون پادشاه ممالك ايران نواب عباس ميرزا را وليعهد دولت قرار داده امپراطور روسيّه نيز تصديق بر اين مطلب نموده تعهّد كرد كه نواب معزى اليه را از نتايج جلوس بر تخت شاهى پادشاه بالاستحقاق آن ملك داند . فصل هشتم : كشتيهاى تجارت دولتين روس و ايران از هر دو طرف اجازه دارند كه در بحر خزر و طول سواحل آن به طريق سابق سير كرده به كنارهاى آن فرود آيند و در حالت شكست كشتى از هر دو طرف امداد و اعانت خواهد شد . در باب سفاين حربيّه كه علم‌هاى عسكريه روسيّه را دارند مثل سابق اذن تردّد در بحر خزر دارند و به غير از دولت روس دولتهاى ديگر اين اذن را ندارند . فصل نهم : وكلا و سفراى طرفين اعم از متوقفين و عابرين بايد از دو طرف مورد كمال اعزاز و احترام گردند و در اين باب دستورالعمل مخصوص از طرفين مرعى و ملحوظ گردد .

--> ( 3 ) . در متن : درهاين - ناسخ التواريخ : وهاين ، به استناد روضة الصفا به « رهاين » جمع « رهن » تصحيح شد . در مجموعهء معاهدات به جاى « رهاين » « تضمين تأديه » آمده است .