محمد حسن خان اعتماد السلطنه
1548
تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )
مصاف داده سرعسكر به حصار تپراققلعه گريخت ، سردار به قلعه يورش برده چهار هزار نفر از عساكر عثمانى را به راه عدم فرستاد سرعسكر فرار كرد و تپراققلعه را سردار ايران متصرّف شد . حضرت مستطاب نايب السلطنه نيز از چالدران به جانب بايزيد حركت فرموده قلعهء زنگزور « 1 » ، و قلعهء آقسراى را مسخّر فرمودند و بهلول پاشا مطيع شد . حسن خان سردار در جامع بايزيد رفته و خطبه به نام خاقان كشورستان خواندند و شانزده عرّاده توپ از اين قلعهجات به چنگ عساكر منصوره افتاد و موكب حضرت مستطاب نايب السلطنه عزيمت ارزنة الروم فرموده ، حاجى حسن پاشاى چچن « 2 » اقلى سرعسكر بايزيد به قلعهء سنگ رفت و از آنجا به ارزنة الرّوم گريخت . محمّد زمان خان دولوى قاجار و حسن خان قاجار قزوينى فراريان را تعاقب كردند . در اين حيص و بيص به عرض حضرت مستطاب نايب السلطنه رسانيدند كه سليم پاشا والى ارمينيّه دور محمّد خان دولوى قاجار را گرفته ، لهذا موكب و الا به طرف محمّد خان راندند . عساكر عثمانى از جلو قشون و سپاه حضرت مستطاب معظم فرار كردند و محمّد زمان خان به آوردن ايل حيدرانلو رفت و از آنجا كه آنها فرار كرده بودند قرا و قصبات عرض راه را غارت كرد ، و پنجهزار نفر اسير و هفده عرّاده توپ و دويست هزار رأس دواب و اغنام از آن نواحى گرفته مراجعت نمود ، و اسمعيل خان بيات قلعهء ملاذگرد را مسخّر ساخت و حسين خان به فتح قلعهشير كه معروف به موش است پرداخت ، و با آنكه جنگ سختى كرد فتح قلعه ميسّر نشد . حضرت مستطاب نايب السلطنه از جبال شامخه و جنگل انبوه بر سر قلعهشير آمده به محاصره مشغول شدند ، اهل قلعه مصاحف كريمه را شفيع كرده امان خواستند . محمّد حسين خان زنگنه نايب ايشيك آقاسى باشى سليم پاشا را مطمئن كرده به حضور حضرت معظم آورد و در ازاى اينخدمت ايشيك آقاسى باشى شد و ميرزا
--> ( 1 ) . روضة الصفا : قلعهء زنگ و زوز را به جنگ و زور مسخر كرد و كوتوال در آن بنشاند . . . به قلعهء آقسرا رفته » چند سطر بعد در همين كتاب قلعهء « زنگ زور » آمده است ؟ و باز چند سطر بعد نوشته « شانزده عراده توپ از زنگ و زور و آقسراى . . . به دست عساكر ايران افتاد » . ( 2 ) . روضة الصفا : حاجى حسن پاشاى صحن اوغلى .