محمد حسن خان اعتماد السلطنه

1540

تاريخ منتظم ناصرى ( فارسى )

رضا قلى خان مطمئن نگرديده صدر اعظم مراجعت نمود و نواب شجاع السلطنه با خوانين و اكابر و امراى خراسان به اردوى همايون پيوستند و ميزبانى خوانين و امرا را كه يكهزار و پانصد نفر بودند حاجى محمد حسين خان نظام الدوله اصفهانى برعهده گرفت و طورى اين كار را به انجام رسانيد كه محلّ تعجّب بزرگان گرديد . گويند در اين اوان در شبى تاريك در گودالى عميق كه فاضل آب مطبخ نظام الدوله بود دو نفر تركمان افتاده غرق شدند - بالجمله چون كار خبوشان و رضا قليخان يكسره نشده بود فرمان همايون به محاصرهء اين بلده و تاراج ايلات و احشامات و توابع و لواحق قلعه‌جات رضا قلى خان زعفران‌لو صادر گرديد ، و پس از تاخت‌وتاز و غلبه ، رضا قلى خان وسايل و شفعا برانگيخت و كدخدايان و زنان و پسران ايل خود را با توپ و خمپاره و زنبورك و جزاير و شمخال و تفنگ و گروگان به اردوى معلّى فرستاد و مورد بخشش و عاطفت خاقانى گرديد ، و به شاه محمود والى قندهار و كابل حكم شد فتيح خان را گرفته مقيّدا به حضور مبارك فرستد يا از حليهء بصر عارى سازد ، شاه محمود شقّ آخرى را اختيار و اطاعت نمود و از پيشگاه همايون خلعتى فاخر و خنجرى مرصّع به جهت حاكم هرات مرحمت شد و امير حسن خان عرب زنگوئى وكيل خراسان لقب يافت و امراى اين ايالت مرخّص شده به اوطان خود بازگشتند و اعليحضرت خاقان كشورستان به زيارت حضرت على بن موسى الرضا عليه آلاف التحية و الثناء فايز گرديدند و پس از شش روز توقف در ظاهر شهر مشهد مقدس به دار الخلافه معاودت فرمودند - ولادت نواب سلطان مراد ميرزا ( حسام السّلطنه ) ابن حضرت مستطاب نايب السلطنه در ماه ربيع الثانى اين سال - ولادت نواب و الا فرهاد ميرزا ( حاجى معتمد الدوله ) ابن حضرت مستطاب نايب السلطنه وليعهد در ماه جمادى الاولى اين سال - هم در اين سال چاپ حروف كه به فرانسه تپگرافى گويند به توجّهات حضرت نايب السلطنه در ايران رواج يافت و بعضى شروع و رواج اين صنعت را در ايران از وقايع سال قبل دانسته - ولادت نواب شاهزاده يحيى ميرزا . اروپا - ( انگليس ) - فتوحات انگليس در هند - استيلاى انگليس اين اوقات تا