فرستادهء حاجى فيروز الدين ميرزا اذن معاودت به هرات يافت و ميرزا محمد صادق وقايع‌نگار و داروغهء دفترخانهء مباركه با او مأمور هرات شد . اروپا - كنگرهء وينه هنوز به انتها نرسيده است - انعقاد عهد مخفى ما بين فرانسه و اطريش و انگليس بر ضدّ روس - حركت كردن ناپليون از جزيرهء الب با هفتصد نفر سرباز پير كه با او بودند به قصد سلطنت فرانسه - ناپليون در حوالى كان از كشتى بيرون مىآيد - لوى هيجدهم متزلزل شده قشونى جلو ناپليون مىفرستد - ناپليون به سمت ليون حركت مىنمايد و قشونى كه جلو او آمده او را امپراطور خطاب مىكنند - مارشال نى كه كمال صداقت را با پادشاه تازه دارد وقتى كه به ناپليون برمىخورد خوددارى نكرده خود را به پاى او مىاندازد - لوى هيجدهم متوحّش شده از پاريس فرار مىكند و ناپليون در بيستم ماه مارس وارد تويلرى مىشود و مجدّدا به سلطنت برقرار مىگردد ، و مدّت سلطنت دوبارهء ناپليون يكصد روز است كه از دهم ماه مارس تا بيست و دويّم ژون باشد - لوى هيجدهم در هلاند در شهر گاند پناه مىجويد - آنچه را از قواعد آزادى لوى هيجدهم از فرانسه سلب كرده بود ناپليون باز عطا مىنمايد - اقوام سلطنت از پاريس و فرانسه فرار مىكنند - اجزاى كنگرهء وينه ناپليون را دشمن عالم مىخوانند ، و انگليس و پروس و اطريش و روس مصمّم مىشوند كه هريك صد و پنجاه هزار قشون جمع كرده به جنگ ناپليون روند - سه اردو تشكيل مىيابد : اردوى اوّل به سردارى شوارت زنبرگ ؛ اردوى دويّم به سردارى بلوخر سردار پروس و ولنگتن سردار انگليس ؛ رياست اردوى سيّم را آلكساندر امپراطور روس خود قبول مىكند - با آنكه ناپليون طلب صلح مىكند هيچكس نزديك او نمىآيد - عساكر انگليس به سردارى ولنگتن در بلژيك جمع مىشوند - ناپليون سيصد هزار قشون جمع مىكند - كنگرهء وينه معاهدهء خود را به امضاى دول اطريش و انگليس و روس و پروس و ملل فرانسه و اسپانيول و پرتوغال و سود مىرساند . اين معاهده مشتمل بر صد و بيست فصل است - ناپليون با صد و بيست هزار قشون به طرف بلژيك حركت